Τη νύχτα της 14ης Ιανουαρίου, στη Ρωσία και σε ορισμένες άλλες χώρες γιορτάζεται ανεπίσημα η Πρωτοχρονιά με το παλαιό ημερολόγιο.
Αυτή η παράδοση συνδέεται με τη διαφοροποίηση μεταξύ των δύο ημερολογίων: του Ιουλιανού και του Γρηγοριανού. Η διαφορά τους είναι 13 ημέρες.
Πρακτικά όλα τα κράτη της Ευρώπης έχουν υιοθετήσει το Γρηγοριανό ημερολόγιο από τον 18ο αιώνα. Η Ρωσία το υιοθέτησε μόλις από το 1918. Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία συνεχίζει να γιορτάζει όλες τις θρησκευτικές εορτές σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο. Στις 14 Ιανουαρίου (1 Ιανουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο) η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Μέγα Βασιλείου, αρχιεπισκόπου της Καισαρείας της Καππαδοκίας.
Ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα επί σοβιετικής περιόδου οι ρώσοι είχαν τη δυνατότητα για δεύτερη φορά μέσα στη ίδια χρονιά να σηκώσουν τα ποτήρια με τη σαμπάνια τη νύχτα της 13ης προς 14 Ιανουαρίου.
Ναι, ναι, δύο βδομάδες μετά τον επίσημο εορτασμό του Νέου Έτους, όχι μόνο στη Ρωσία, αλλά και στην Ουκρανία, τη Λευκορωσία, τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και σε ορισμένες περιοχές της Ελβετίας θα υποδεχτούν το Παλαιό Νέο Έτος.
Από που προήλθε αυτή η παράδοση; Η ίδια η ονομασία υποδεικνύει τη συσχέτισή της με το παλαιό ιουλιανό ημερολόγιο, με το οποίο ζούσε η Ρωσία μέχρι το 1918, ενώ στη συνέχεια πέρασε στο νέο γρηγοριανό ημερολόγιο με διάταγμα του Βλαντίμιρ Λένιν.
Παρεμπιπτόντως, η διαφορά ανάμεσα στα δύο ημερολόγια συνεχίζει να συσσωρεύεται, και το 2101 η Παλαιά Πρωτοχρονιά θα γιορτάζεται τη νυχτά 14 προς 15 Ιανουαρίου, ενώ τα ορθόδοξα Χριστούγεννα θα είναι στις 8 Ιανουαρίου.
Με την Παλαιά Πρωτοχρονιά συνδέονται πλήθος εθίμων και παραδόσεων. Στο αρχαίο ρωσικό ημερολόγιο αυτή η μέρα ήταν αφιερωμένη στον Μέγα Βασίλειο και ονομαζόταν ημέρα του Βασιλείου, όπου οι αγρότες γιόρταζαν μια παλαιά γεωργική γιορτή, που συνδεόταν με την τελετουργία κολακείας της επόμενης σοδειάς. Υπήρχε η παράδοση να σκορπίζουν στο σπίτι σιτάρι για να είναι γόνιμη η χρονιά, να διασκεδάζουν με την ψυχή τους, να τραγουδούν και να χορεύουν. Τη νύχτα μαγείρευαν στο φούρνο ειδικό χυλό. Εάν το πήλινο δοχείο με τον έτοιμο χυλό ήταν γεμάτο και ο χυλός ήταν πηχτός, τότε περίμεναν ευτυχισμένη χρονιά και τον χυλό τον έτρωγαν το πρωί. Εάν ο χυλός ξεχύλιζε ή το πήλινο δοχείο ράγιζε, τότε περίμεναν άσχημη χρονιά και τον χυλό τον πέταγαν στο πηγάδι. Από εκεί προήλθε ο δημοφιλής στη Ρωσία οιωνός «όπως υποδεχτείς τον χρόνο – έτσι θα τον περάσεις», στον οποίο πιστεύουν και οι σύγχρονοι Ρώσοι, προσπαθώντας να ετοιμάσουν πλούσιο τραπέζι και να το γλεντήσουν.
Δεν λείπουν αυτή τη μέρα και οι προβλέψεις. Σύμφωνα με την παλαιότερη γενιά, την ημέρα της Παλαιάς Πρωτοχρονιάς εκπληρώνονται οι πιο αληθινές προβλέψεις, ειδικά για τις ανύπαντρες κοπέλες. Σύμφωνα με την οικογενειακή μου παράδοση, η προγιαγιά μου στην εποχή της προέβλεψε τον μνηστήρα της την παραμονή της Παλαιάς Πρωτοχρονιάς, και με ακρίβεια είδε τη μορφή του προπάππου μου. Επίσης, λένε ότι κάνοντας προβλέψεις σε καθρέφτη με κεριά αυτή τη μέρα, μπορείτε να δείτε τι σας περιμένει την επόμενη χρονιά.
Έτσι κι αλλιώς, όσο και να μας πειράζουν εμάς τους Ρώσους για την παράδοσή μας να υποδεχόμαστε δύο φορές το Νέο Έτος, έστω το Παλαιό Νέο Έτος – είναι ένα μοναδικό φαινόμενο. Κι αυτή η παράδοση έχει μεγάλη επιτυχία σε όλο το πρώην σοβιετικό χώρο. Εκατομμύρια άνθρωποι θυμούνται αυτή τη γιορτή και τη γιορτάζουν σχεδόν περισσότερο, απ’ ότι «την κλασική εκδοχή» της Πρωτοχρονιάς. Επιπλέον, κάθε χρόνο αυτή η γιορτή αποκτά όλο και περισσότερους οπαδούς όχι μόνο στην ΚΑΚ, αλλά και σε όλο τον κόσμο.
Έτσι, αν δεν προλάβατε να σκεφτείτε την πιο κρυφή σας επιθυμία τη νύχτα 31 Δεκεμβρίου προς 1 Ιανουαρίου, αν θέλετε να μάθετε τι σας επιφυλάσσει η τύχη τη νέα χρονιά, ή αν απλά ψάχνετε μία ακόμα αφορμή για να συναντηθείτε με συγγενείς ή φίλους, τότε έχετε μια καλή ευκαιρία να το πραγματοποιήσετε την Παλαιά Πρωτοχρονιά.
