Η μουσική παράδοση της Κρήτης κρατάει για αιώνες. Μεταλαμπαδεύεται μέσα τις εκδηλώσεις στα χωριά και τις πόλεις, από άνθρωπο σε άνθρωπο και όλο και πιο συχνά κάνει βήματα έξω από το νησί. Πολλοί από τους νέους καλλιτέχνες δέχονται επιρροές από διάφορα ρεύματα μουσικής και τα συγκερνούν με την ντόπια παράδοση.
Νίκη Ξυλούρη
Η Νίκη Ξυλούρη σε ηλικία επτά ετών τραγουδά για πρώτη φορά σε μεγάλο κοινό , στο φεστιβάλ »Μουσικός Αύγουστος » του Μάνου Χατζιδάκι, δίπλα στον πατέρα της Ψαραντώνη. Όντας μικρο κοριτσάκι πρωτοεμφανίζεται στη δισκογραφία στο δίσκο »ΟΙ Ρίζες μου » και λίγα χρόνια αργότερα στο δίσκο » Να κάμω θέλω Ταραχή ».
Στα πρώτα γυμνασιακά της χρόνια τραγουδά ως σολίστ στην χορωδία του δήμου Ηρακλείου. Παράλληλα παρακολουθεί μαθήματα Βυζαντινής και Δυτικής μουσικής. Στα δώδεκα της τραγουδά στο φεστιβάλ για την πτώση του τοίχους του Βερολίνου στην Γερμανία. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 φοιτά στη σχολή Σταυράκου στο τμήμα Σκηνογραφίας και ενδυματολογίας . Παράλληλα συνεργάζεται σε μουσικές παραστάσεις και δισκογραφεί με γνωστούς καλλιτέχνες της Ελληνικής μουσικής σκηνής.
Δισκογραφία:
– » Οι ρίζες μου » Ψαραντώνης (τραγούδι). -»Να κάμω θέλω ταραχη» (τραγούδι). – »30 Χρόνια Ψαραντωνης» (τραγούδι). -»Από καρδιάς» (τραγούδι). – »Ασήμι του μεσημεριού» Μανώλης Γαλιάτσος (τραγούδι). – »Ιδαίον Άνδρο» Ψαραντωνης, (τραγούδι). – »Εγκόλπιο» Ανδρέας Ρούσης – Μιχάλης Γκανάς, (τραγούδι). – »Τεσσερις δρόμοι για τον -Ερωτόκριτο » (τραγούδι). Ταμπαχανιότικα » Λ. Ξυλούρης, (τραγούδι). – »Τόσες Αποστασεις» Β. Καζούλης , (τραγούδι). »Ριζίτικα » Ψαραντωνης ,(τραγούδι). »Το σκοτεινό τρυγόνι » Ν. Μαστοράκης – Α. Παπαδιαμάντης , (τραγούδι). »Να κοιτώ πουλιά καράβια » Γιάννης Παξιμαδάκης ,(στίχοι -τραγούδι). Της Κρήτης τα πολυτιμα» (τραγούδι). »Ξαθέρι», (τραγούδι – κρουστά ) »Θλιμμένη χαραυγή » Γιώργης Σταυρακακης (Μιχαλόμπας) – Μήτσος Σταυρακακης (τραγούδι). »Να χεν η θάλασσα βουνά » Ψαραντώνης (τραγούδι -στίχοι -κρουστά). – »Αντάρτες των βουνών – Mountain Rebels» (τραγούδι -κρουστά). » Marinai Profeti e Belene » Vinicio Capossela (κρουστά). Σαν πυροβάτης» Ψαραντώνης (τραγούδι -κρουστά)
Έχει επιμεληθεί την μουσική για το ντοκιμαντέρ »Οι γυναίκες με τα μαύρα » (2006) . Έχει συνθέσει την μουσική για το ντοκιμαντέρ » Εκεί στο Νότο » (2012) της Ανθής Νταουτάκη. Έχει εμφανιστεί σε πλήθος μουσικών παραστάσεων και φεστιβάλ, σε Ελλάδα, Τουρκία, Ρωσία, Πολωνία, Ευρώπη, Καναδά, και Αμερική.
Στέλιος Πετράκης
Ο Στέλιος Πετράκης γεννήθηκε το 1975 και μεγάλωσε στη Σητεία της Κρήτης. Το 1983 εγγράφεται στη Μουσική Σχολή Σητείας στη λύρα με δασκάλους το Γιάννη Δάνδολο(1983), το Ross Daly (1984) και την Ελένη Δρεττάκη(1985-1993) υπό τη Διεύθυνση του Κώστα Μουντάκη. Τυπικά περατώνει τις σπουδές του στη λύρα το 1993.
Μιχάλης Κονταξάκης
Ο Μιχάλης Κονταξάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο το 1984 η καταγωγή του είναι από Χουδέτσι και Αγιές Παρασκιές Πεδιάδος. Είναι τελειόφοιτος του τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής του Τ.Ε.Ι. Άρτας επιλεγοντας το μαντολίνο ως βασικό όργανο στο πλαίσιο σπουδών του.
Από το 2004 συνεργάζεται μαζί με έναν επίσης πολύ καλό μαντολινιερη τον Αντώνη Σταυρακάκη κάνοντας μαζί τις «βραδιές μαντολίνου» ένα πρόγραμμα βασισμένο στο μαντολίνο και στη κρητική μουσική..Αξιοσημειωτη και η συνεργασία του επί δυο χρόνια με τον Μιχάλη Αλεφαντινό καταξιωμένο λυράρη και μουσικό. Σήμερα ο Μιχάλης συνεργάζεται με δυο πολύ καλούς μουσικούς τον Κυριάκο Ταπακη και το Κώστα Καλατζη αλλα και με μια υπέροχη φωνή την Μαρίνα Δακανάλη παρουσιάζοντας μια διαφορετική εκδοχή για το ρόλο και τη χρήση του μαντολίνου. Παράλληλα συνεχίζει την συνεργασία του με τον Αντώνη Σταυρακάκη αλλα συνεργάζεται κατά καιρούς και με άλλους μουσικούς όπως ο Μιχάλης Κονταξακης και ο Αντώνης Βουμβουλάκης δυο εξαιρετικούς κιθαριστές..
Το καλοκαίρι του 2012 κυκλοφόρησε η πρώτη δισκογραφική του δουλεία με τον τίτλο «Ιδιοtropo» που περιέχει 5 κομμάτια βασισμένα στο μαντολίνο 2 δίκες του συνθέσεις και 3 διασκευές από συρτά και κοντυλιες της Κρήτης..
Ο Μιχάλης αν και νέος έχει αναπτύξει φοβερή τεχνική στο μαντολίνο που αναμφισβήτητα τον κατατάσσει ως τον πιο δεξιοτέχνη κρητικό μαντολινιερη αυτή τη στιγμή.
Κέλλυ Θωμά
Σε αντίθεση με τη συντριπτική πλειοψηφία των μουσικών που παίζουν αυτό το όργανο, η Κέλυ ξεκίνησε να παίζει μουσική και να διαμορφώνει τον ήχο, την τεχνική και την αισθητική της κατευθείαν πάνω σε αυτό το τύπο της λύρας. Η ίδια, καθώς δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο Κρητικό ρεπερτόριο, έχει αναπτύξει τεχνικές και τρόπους παιξίματος που ταιριάζουν σε ένα μουσικό υλικό που έχειδημιουργηθεί ειδικά για το όργανο αυτό. Το ρεπερτόριό του συμπεριλαμβάνει τόσο κομμάτια από την Κρητική και από άλλες διαχρονικές παραδόσεις, καθώς και μια πληθώρα νέων συνθέσεων που έχουν διαμορφωθεί ειδικά για αυτόν τον τύπο της λύρας.
Γιώργης Μανωλάκης
Γεννήθηκε στο Ηράκλειο το 1982 και γνώρισε την μουσική μέσα από την οικογένεια του. Στα οκτώ χρόνια του ξεκίνησε να μαθαίνει λαούτο από τον πατέρα του, Κωστή Μανωλάκη, δεξιοτέχνη στη λύρα και το λαούτο και ακολουθώντας την πορεία του, τον συνοδεύει από πολύ μικρή ηλικία σε παραδοσιακά κρητικά γλέντια. Στα 14 του χρόνια ξεκινά μαθήματα σε ωδείο πάνω στο μπουζούκι με τους Τρικάλη Κώστα, Ανδρέα Στεφανάκη και Ιωσήφ Κέρπελη. Ανακαλύπτει τη δράση του Φουσταλιέρη και του Κουτσουρέλη, οι οποίοι θα αποτελέσουν σπουδαία μουσικά πρότυπα στην καριέρα του. Από τα 16 του και για αρκετά χρόνια παίζει κυρίως ρεμπέτικα τραγούδια σε τοπικά μαγαζιά του Ηρακλείου. Εκτός από λαούτο και μπουζούκι, παίζει επίσης μαντολίνο, τζουρά, μπαγλαμά, κιθάρα και μπουλγαρί.
Η πρώτη του επίσημη παρουσία στο χώρο γίνεται με τους Χαΐνηδες, το πρώτο του όχημά για να έρθει σε επαφή με ένα μεγαλύτερο και ετερόκλητο κοινό μέσα από τις περιοδείες τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το 2005 ηχογραφεί μαζί τους το δίσκο «Ο γητευτής και το Δρακοδόντι», όπου ερμηνεύει το «Συρτό του Ουρανού» ένα τραγούδι σε στίχους και μουσική του Δ. Αποστολάκη, καθώς και το δίσκο «Ο καραγκιόζης στη Γιουροβίζιον» το 2007. Σύντομα βρίσκεται κοντά στον Ross Daly συνοδεύοντας τον με το λαούτο.
Το 2009 κυκλοφορεί η πρώτη του προσωπική δουλειά «Το Σπαθί», με 12 τραγούδια. Το ομώνυμο κομμάτι του δίσκου ερμηνεύεται από τον Ψαραντώνη. Το 2013 ακολουθεί ο διπλός δίσκος «Διττό: ο καύκος και η μέδουσα», με το δεύτερο μέρος να βασίζεται κυρίως σε αυτοσχεδιασμούς στο λαούτο. Πρόσφατα, κυκλοφόρησε η τελευταία του δισκογραφική δουλειά με τίτλο «Κόκκινες Πλάκες». Συνδυάζει τα στοιχεία που έχουμε δει στις προηγούμενες δουλειές του και εδώ μας παρουσιάζει κάτι περισσότερο συμπαγές, καθώς οι πειραματισμοί εισχωρούν στο παραδοσιακό στοιχείο και αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο.
Σήμερα, εμφανίζεται με προσωπικά του πρότζεκτ που έχουν ως βασικό συστατικό τους αυτοσχεδιασμούς, αλλά και ως βασικός συνεργάτης του Ross Daly και του Βασίλη Σταυρακάκη. Συνεργάζεται επίσης με το μουσικό εργαστήρι «Λαβύρινθος» όπου παραδίδει σεμινάρια για μπουζούκι και λαούτο.
Γιάννης Παπατζανής
Ο Γιάννης Παπατζανής γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ρέθυμνο της Κρήτης. Στην ηλικία των δέκα ετών άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα κλασικής κιθάρας. Η εφηβεία του τον βρίσκει μαζί με αρκετούς συνομηλίκους του στο περιβάλλον της φιλαρμονικής Ρεθύμνου. Είναι πλέον σίγουρος για το ότι το επάγγελμά αλλά και η κύρια ενασχόλησή του θα είναι η μουσική. Στα δεκατρία του βγάζει τα πρώτα του χρήματα τραγουδώντας και παίζοντας κρουστά σε νυχτερινά κέντρα.
Στο χωριό Ατσιπόπουλο, από όπου κατάγεται, ο παππούς του ήταν γνωστός ως ένας από τους πιο καλλίφωνους ερασιτέχνες της εποχής του με το ψευδώνυμο «Παπατζανογιάννης», και πολλοί θυμούνται τον ιδιαίτερο τρόπο ερμηνείας του σε παραδοσιακούς αμανέδες. Έχοντας παρακολουθήσει μαθήματα κλασικής και τζαζ αρμονίας και πιάνου στην Αθήνα κάνει τα πρώτα του βήματα στη σύνθεση γράφοντας μουσική για ντοκιμαντέρ, θέατρο, σινεμά, σύγχρονο χορό αλλά και διαφημίσεις. Μεγαλώνοντας ο Γιάννης Παπατζανής ανακαλύπτει τον πλούτο της κρητικής μουσικής ακούγοντας ηχογραφήσεις του Ross Daly και των Ξυλούρηδων (Νίκου, Αντώνη και Γιώργη). Ασχολείται με το κρητικό μουσικό ιδίωμα σα να είναι κάτι που δεν μπορεί να το αφήσει απλώς σε επίπεδο παρέας και ηχογραφεί μετά από αρκετό καιρό με δύο παιδικούς του φίλους με παράλληλες διαδρομές και αναζητήσεις, ένα δίσκο με τον τίτλο «Αχός». Το τρίο του Γιάννη Παπατζανή, παίζοντας κρητική μουσική ως βασικό υλικό, δημιούργησε έναν καινούριο ήχο με περσικά, νοτιοινδικά και ελληνικά κρουστά και με ξύλινα πνευστά.
Με αυτό το τρίο δίνει αρκετές συναυλίες για περίπου δύο χρόνια εισπράττοντας την ενθουσιώδη ανταπόκριση του κοινού. Τα τελευταία δύο χρόνια δίνει συναυλίες με δύο νέους ταλαντούχους μουσικούς στην κρητική λύρα και το κρητικό λαούτο όπου ο ίδιος παίζει κεντρικό ρόλο στο τραγούδι και τα κρουστά. Επίσης, επιμελήθηκε την παραγωγή του δεύτερου δίσκου με τον τίτλο «ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ. Οι λογισμοί είναι σα ιτιές» (FM RECORDS). Σημαντικές συνεργασίες για τη διαμόρφωση του μουσικού του χαρακτήρα στάθηκαν αυτές με τους Ross Daly και Περικλή Παπαπετρόπουλο (που ως τρίο που δίνουν συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό), καθώς επίσης και με τον Γιώργη Ξυλούρη και τον Ζαχάρη Σπυριδάκη. Μεγάλη γοητεία φαίνεται να ασκεί πάνω του και το φλαμένκο και έχει συνεργαστεί με μουσικούς και χορευτές από την Ανδαλουσία. Έχοντας μελετήσει για χρόνια προγενέστερους τραγουδιστές όπως τους Μπαξεβάνη, Σκορδαλό, Καλογρίδη, Μανιά, Δερμιτζογιάννη, ο Γιάννης Παπατζανής έχει καταφέρει να δημιουργήσει το προσωπικό του μουσικό ύφος.
Γιώργος Σαλούστρος
Γεννημένος στα Ανώγεια, ο Γιώργης Σαλούστρος παίζει την ασκομαντούρα. Θεωρείται από τα μεγάλα ταλέντα της νέας κρητικής μουσικής σχολής και μάλιστα στη συναυλία «Η Κρήτη Τραγουδάει» τον Σεπτέμβρη του 2015 ήταν ο «βενιαμίν» της (μεγάλης) παρέας.
Αντώνης Μαρτσάκης
Ο Αντώνης Μαρτσάκης κατάγεται από τα Χαρχαλιανά Κισσάμου Χανίων.
Ο Αντώνης Μαρτσάκης πρωτοεμφανίστηκε στη δισκογραφία από το Κρητικό μουσικό εργαστήρι – Αεράκης & Σείστρον με το έργο του «Και του καιρού και πάντα», που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στα μουσικά μας πράγματα. Στο νέο του CD «Τση χώρας και τση ρίζας» συμβάλλει με το κύρος και τη σπουδαία φωνή του ο Χαράλαμπος Γαργανουράκης και εκλεκτοί μουσικοί όπως οι: Μιχάλης Σταυρακάκης (μαντολίνο), Νίκος Στρατάκης (μαντολίνο), Φραγκίσκος Μπαλτζάκης (ασκομαντούρα, νταουλάκι), Κώστας Μαρκάκης (κιθάρα) και βεβαίως ο μόνιμος συνεργάτης του Νίκος Μαρεντάκης (λαγούτο).
Τις νέες συνθέσεις του CD ντύσανε με στίχους σημαντικοί στιχουργοί όπως οι Ανδρέας Στυλιανουδάκης, Γιώργος Κουτάντος, Ζαχαρίας Παπαδάκης, Σπύρος Πανηγυράκης, Δέσποινα Σπαντιδάκη, Θεόφιλος Χριστουλάκης, Κώστας Χαρ. Πλευράκης. Στα ριζίτικα τραγούδια ερμηνεύονται ανώνυμα παραδοσιακά έργα, αλλά και επώνυμες δημιουργίες των παλαιών καλλιτεχνών Γιώργη Κουτσουρέλη – Νικόλα Τζέγκα και Μπάρμπα-Μπατζελιού. Οι Νίκος Μαρεντάκης, Στεφανής Τσόντος, Θεόδωρος Τσουρουπάκης, Κωνσταντίνος και Στυλιανός Λιουδάκης συνοδεύουν τον Αντώνη σε ένα από τα ριζίτικα τραγούδια.
Φραγκίσκος Μπαλτζάκης
Ο Φραγκίσκος Μπαλτζάκης μαθήτευσε ως παιδί Δημοτικού δίπλα στο μεγάλο δάσκαλο Κώστα Μουντάκη, διδασκόμενος λύρα, με την οποία όμως ασχολήθηκε σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Έχει ασχοληθεί εδώ και πολλά χρόνια με την ασκομαντούρα και έχει δώσει νέες διαστάσεις στο όργανο αυτό παραμένοντας όμως πάντα εντός των παραμέτρων της παράδοσης και αντλώντας γνώσεις από το παίξιμο των παλαιότερων μαστόρων αυτού του οργάνου αυτού. Η πρώτη του επαφή με την ασκομαντούρα ήρθε όταν συνάντησε παλιούς οργανοπαίκτες του είδους. Κατά κύριο λόγο κτηνοτρόφους και γεωργούς, μεγαλωμένους στα βουνά. Ανθρώπους αυθεντικούς που γνωρίζουν άριστα τις ιδιαιτερότητες της ασκομαντούρας. Την κατασκευή της, την τέχνη και τα ακούσματα της.
Προσπαθεί να μεταδώσει και στους νεότερους όσα γνωρίζει, παράλληλα με κάποιες μουσικές καταγραφές που πιθανώς να φανούν χρήσιμες στο μέλλον. Από τις άμεσες προτεραιότητες του είναι να μάθουν τα νέα παιδιά, την κατασκευή της ασκομαντούρας από τους παλιούς ανθρώπους.
Έχει συνεργαστεί με τους περισσότερους καταξιωμένους κρητικούς καλλιτέχνες ενώ τα τελευταία χρόνια αποτελεί μέλος κρητικού συγκροτήματος που μεταφέρει σε ολόκληρη την Ελλάδα τα μουσικά ακούσματα του τόπου μας.
Έχει συμμετάσχει (2010) στο «Διεθνές Φεστιβάλ Τεχνών» του Δήμου Ηρακλείου, σε μία συνύπαρξη με τη ορχήστρα πνευστών, χάλκινων οργάνων της Ουαλίας «Symphonic Brass Wales». Για πρώτη φορά βρέθηκαν στη σκηνή μαζί ασκομαντούρα και γκάιντα!
Έχει λάβει μέρος στο Φεστιβάλ Ασκομαντούρας «Ποιμένες Αγραβλούντες» που γίνεται κάθε χρόνο στο χωριό Γέργερη, το οποίο αποτελεί και μία βασική πηγή του οργάνου.
Στο σεμινάριο ασκομαντούρας θα διδαχθούν τρόποι παιξίματος του οργάνου καθώς επίσης θα παρουσιαστεί ο τρόπος κατασκευής του από τον ίδιο τον Φραγκίσκο Μπαλτζάκη αλλά και άλλους οργανοποιούς.
