Βρίσκεται Νοτιοανατολικά του Αβδού σε υψόμετρο 760μ. Δίπλα από το σπήλαιο υπάρχει μια μεγάλη σπηλαιώδη κοιλότητα που σχηματίστηκε από την απότομη μετάπτωση των ασβεστολιθικών πετρωμάτων. Αμέσως μετά την είσοδο του σπηλαίου υπάρχει εικονοστάσι και σε βάθος 12 μέτρων υπάρχει μια υπόγεια κοιλότητα (λαγούμι), όπου χρησίμευε ως αποθήκη τυριών. Από το σημείο αυτό αρχίζει στενός διάδρομος (παλιά ήταν κοίτη ροής νερού ) και οδηγεί στην τελευταία αίθουσα, η οποία χρησιμοποιείται ως εκκλησία της Αγίας Φωτεινής. Στην αρχή αυτής της αίθουσας υπάρχει πέτρινη σκάλα με 6 σκαλοπάτια και πριν από αυτή δύο σταλαγμίτες που λέγονται «γόνατα της Αγίας Φωτεινής ».
Στο βάθος της αίθουσας ένας θαλαμίσκος έχει διασκευαστεί και χρησιμοποιείται ως Ιερό Βήμα. Πάνω από αυτό και σε ύψος 20μ. είναι ένα «ανώγειο», όπου ακόμα και σήμερα φαίνονται τα απομεινάρια από το ξύλινο βαρούλκο, με το οποίο στην εποχή της Τουρκοκρατίας ανέβαζαν τα ρούχα και τα πολύτιμα αντικείμενα και τα έκρυβαν οι κάτοικοι της περιοχής. Ακριβώς δίπλα από το Ιερό Βήμα υψώνεται μια θεαματική άσπρη ογκώδης κολώνα ύψους περίπου 6,5μ.
Στο σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής γίνεται μεγάλο πανηγύρι την τέταρτη Κυριακή μετά το Πάσχα. Ακολουθεί μεγάλο λαϊκό πανηγύρι στην πλατεία, που βρίσκεται απέναντι από το Σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής, σε χαμηλότερο επίπεδο και όπου βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Άννας και του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, σ” ένα ειδυλλιακό τοπίο με θέα όλο το λεκανοπέδιο της Λαγκάδας.
Το συνολικό μήκος του σπηλαίου είναι 44μ. το πλάτος του ποικίλει από 1,8 ως 7,5μ. και το ύψος του από 5,3 ως 20μ. Στην τελευταία αίθουσα από τη στέγη στάζει νερό, το οποίο θεωρείται πως είναι αγίασα και το οποίο συγκεντρώνεται μέσα σ” ένα πιθάρι.
Κάτω από το σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής σε υψόμετρο 730μ. υπάρχουν ίχνη παλαιού αγωγού μεταφοράς νερού από τις πηγές της Κεράς προς τη Λύττο.
Ο αγωγός πλάτους 20 εκατ. είναι κτιστός και όπου υπήρχαν βράχοι είναι λαξευτός.
Πηγές :hersonissos.gr & neoineapolis.blogspot.gr
