Στον απόηχο της παράστασης για τους ”μικρούς ήρωες” της Βιάννου

Μικροί ήρωες στο Σελί Βιάννου, ο απόηχος

Γράφει η Ζωή Παπαδάκη

φιλόλογος

Στις μεγάλες πόλεις συχνά συμβαίνουν καλλιτεχνικά γεγονότα, τα οποία τυγχάνουν μεγάλης προβολής και δημοσιότητας, καθώς εγγράφονται  στο ενεργητικό τους ως σπουδαίες παραστάσεις επώνυμων καλλιτεχνών ή γνωστών καλλιτεχνικών σχημάτων, που έρχονται  για να δώσουν εμφανίσεις κάτω από την αιγίδα συγκεκριμένων φορέων σε γνωστούς χώρους θεαμάτων. Λίγες όμως από αυτές τις παραστάσεις κατορθώνουν πραγματικά να εγγραφούν στη συνείδηση του κόσμου και ως καλλιτεχνικά βιώματα, που κατόρθωσαν να τον επηρεάσουν οδηγώντας τον να κρίνει, να συγκρίνει, να αποτιμήσει αξιολογικά – αισθητικά και τέλος να τις υιοθετήσει ως κριτήριο στις μελλοντικές αισθητικές του επιλογές. Συχνά μάλιστα, παραστάσεις με τέτοια δυναμική, μπορούν να συμβούν και εκτός μεγάλων αστικών κέντρων, στην αποκεντρωμένη περιφέρεια, όπου υπάρχουν ευτυχώς ακόμα υγιείς εστίες πολιτισμού. Τέτοιοι πυρήνες πολιτισμού, δρώντας με συνέπεια και αθόρυβα, αν και δεν έχουν να επιδείξουν πολλές εκδηλώσεις τέτοιου χαρακτήρα, λόγω των δυσχερών και αξεπέραστων δυστυχώς προβλημάτων χρηματοδότησης,παρουσιάζουν κάποιες φορές αξιοπρόσεχτες προσπάθειες απαράμιλλης ποιοτικής αξίας, που ενδυναμώνουν  τη συλλογική μνήμη και την υπάρχουσα αισθητική παράδοση κάποιων τόπων.

Μια τέτοια παράσταση, αναμφίβολα, ήταν η συναυλία για «τους μικρούς ήρωες» της κατοχής, που πραγματοποιήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου, στο Πανδημοτικό Ηρώο στο Σελί Αμιρών Βιάννου, για την απόδοση Τιμής στα θύματα του Ολοκαυτώματος του ΄43 και κυρίως τα παιδιά που βασανίστηκαν και θανατώθηκαν από τους κατακτητές.

Η εκδήλωση αυτή είχε διοργανωτές τον Δήμο Βιάννου και το Πνευματικό Κέντρο Βιάννου «Περικλής Βλαχάκης», με τη συνεργασία του Σωματείου Φίλων της Πινακοθήκης Βιάννου “Σάββας Πετράκης” και συνδιοργανωτές την Περιφέρεια Κρήτης, την Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου, τον Δήμο Ηρακλείου και τη ΔΗΚΕΗ. Πραγματοποιήθηκε με τη στήριξη και την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων, καθώς εντάχθηκε στο πλαίσιο του επίσημου εορτασμού της Επετείου των 74 χρόνων του Ολοκαυτώματος της Βιάννου, όπου παρέστη και αναγορεύθηκε σε επίτιμο Δημότη Βιάννου η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος.

Η εκδήλωση έλαβε χώρα σε έναν τόπο με ιδιαίτερους και πολλούς συμβολισμούς. Το Μνημείο των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας βρίσκεται στη Βιάννο, μια περιοχή με πανάρχαια ιστορία και πολιτισμό,  στους πρόποδες της Δίκτης κάτω από το Ιερό του Ερμή και της Αφροδίτης στη Σύμη, όπου κατά την αρχαιότητα γίνονταν διαβατήριες τελετές για τη μύηση εφήβων στην ενήλικη ζωή, με προσκυνητές από όλα τα σημεία της Κρήτης.Το βουνό όμως αυτό κάτω από το μικρό Ομαλό της Κρήτης αποτέλεσε κατά τα νεότερα χρόνια και σημαντικό κέντρο της Εθνικής Κρητικής Αντίστασης κατά του κατακτητή. Εκεί έγινε η Μάχη της Σύμης, σε αντίποινα της οποίας το 1943 καταστράφηκαν ολοσχερώς τα γύρω χωριά.

Το γεγονός ότι για την εκδήλωση αυτή συνεργάστηκαν για πρώτη φορά τρία διακεκριμένα μουσικά σύνολα νέων (Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Κρήτης του Δήμου Ηρακλείου και Νεανικές Χορωδίες της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου και του Δήμου Ηρακλείου), αποτέλεσε ίσως μια μορφή σύγχρονης διαβατήριας τελετής για τη μύηση των νέων αυτών ανθρώπων στη νεότερη τοπική ιστορία, μέσα από μια τόσο ισχυρή καλλιτεχνική εμπειρία. Όλη η παράσταση ήταν προσαρμοσμένη στο στόχο να τιμηθούν οι μικροί ήρωες της Κατοχής από νέους, που αντιλαμβάνονται το μέγεθος της θυσίας των θυμάτων του ναζισμού και ανθίστανται με τη σειρά τους στη βία, το ρατσισμό, τον πόλεμο, το μίσος, ενώ παράλληλα αναπέμπουν ύμνο για την ειρήνη και την αγάπη.

Τα νεανικά μουσικά σύνολα με επαγγελματισμό και δεξιοτεχνία απέδωσαν υποδειγματικά τις μουσικές συνθέσεις που επελέγησαν κάτω από τη διεύθυνση της ικανότατης μαέστρου Φαίδρας Γιαννέλου. Το ανέκδοτο έργο του Στάθη Μάστορα ήταν μια ιδαίτερα συγκινητική στιγμή, όπως επίσης και ο ύμνος της Βιάννου σε χορωδιακή επεξεργασία για τετράφωνη χορωδία. Τα σολιστικά μέρη από τους διακεκριμένους σε μουσικά πανεπιστήμια σολίστ, Δημήτρη Χανδράκη και Γιάννη Πετράκη, τα αποσπάσματα του καπετάν Μιχάλη και η συγκλονιστική ερμηνεία του Γιάννη Ιδομενέως στο τραγούδι – μοιρολόι «το δάκρυ του Ψηλορείτη», καθώς επίσης η αριστοτεχνική λύρα του Σωκράτη Σινόπουλου και το λαγούτο του Μιχάλη Σταυρακάκη, έδειξαν σε όλους πόσο σημαντικό είναι το εκπαιδευτικό μουσικό έργο που μπορεί να επιτελεστεί, όταν φορείς αρωγοί τέτοιων πρωτοβουλιών συνεχίζουν να ενθαρρύνουν και να στηρίζουν τόσο σημαντικά προγράμματα μουσικής παιδείας.

Απόλυτα εναρμονισμένο προς το στόχο της βραδιάς ήταν και το θεατρικό δρώμενο της αρχής, εμπνευσμένο και ερμηνευμένο από την ηθοποιό και χορεύτρια Ελευθερία Κόμη, για το οποίο αξίζει ιδιαίτερη μνεία, μια και αποτέλεσε το συνδετικό αρμό ανάμεσα στον αφηγηματικό – ποιητικό λόγο και τη μουσική αφήγηση. Ανάμεσα στο λιτό, αλλά συγκλονιστικό σκηνικό των αγαλμάτων του μνημείου, τα οποία ούτως ή άλλως φέρουν τη δική τους εικαστική αισθητική αξία και υποβάλλουν στον επισκέπτη το μέγεθος της θυσίας, μια ηθοποιός και χορεύτρια που έχει μαθητεύσει κοντά σε κορυφαίους δασκάλους της σύγχρονης δραματουργικής τέχνης, με ανεπιτήδευτη δωρικότητα και σύγχρονο αφαιρετικό μινιμαλισμό, παρουσίασε το θεατρικό μονόπρακτο με τίτλο: «αντί ηρωικό».

Καθισμένη σε μια παλιά καρέκλα ενός βιαννίτικου σπιτιού και πίνοντας νερό από ένα τενεκεδάκι, χρησιμοποίησε ως σκηνικά αντικείμενα μια πάνινη σχολική σάκα κι ένα παλιό τετράδιο ενός σοφού βιβλιοπώλη, τυλιγμένο σε μια «φαντή πέτσα» μιας Βιαννίτισσας γιαγιάς, αποτύπωσε με παραστατικότητα την εποχή, στην οποία αναφερόταν, ως τραγωδός σύγχρονης τραγωδίας. Ο θεατρικός μονόλογός της περιείχε αποσπάσματα από κείμενα της παγκόσμιας μεταπολεμικής λογοτεχνίας, καθώς υποδύθηκε ένα προσφυγόπουλο από τη Συρία, που φτάνει στη Βιάννο αναζητώντας καταφύγιο και συναντά τους μικρούς ήρωες του Ολοκαυτώματος. Εκεί λοιπόν τους απευθύνει επιστολές και ποιήματα, μέσα στα οποία έχει αποκρυσταλλώσει τη φρίκη της απώλειας των αγαπημένων προσώπων εξαιτίας του πολέμου, την απόγνωση του ξεριζωμού και την αγωνία για τη νέα ζωή που είναι αβέβαιο αν θα συνεχιστεί. Καθώς περιδιαβαίνει ανάμεσα στις λευκές φιγούρες των αγαλμάτων, μεταλλάσσεται η ίδια σε παιδί της κατοχικής Βιάννου και αφηγείται τις συνθήκες ζωής των παιδιών εκείνης της περιόδου, με αφήγηση που θύμισε σε αρκετούς από τους παρευρισκόμενους τις ιστορίες της κατοχής που άκουγαν από τους γονείς και παππούδες τους που έζησαν αυτά τα φρικτά γεγονότα.

Η ηθοποιός με την υψηλή ερμηνευτική Τέχνη της πέτυχε να μεταδώσει τη ζώσα ιστορία του τόπου της με μοναδικό και ανεπανάληπτο τρόπο. Ως μουσική υπόκρουση του δρωμένου ακουγόταν ο αυτοσχεδιασμός του βιολονίστα Γιάννη Πετράκη, κορυφαίου μουσικού που διαπρέπει στη Γερμανία, ιδρυτικού μέλους του κουαρτέτου κλασικής μουσικής «Έβενος», που είχαμε την τύχη να τους ακούσουμε τα τελευταία χρόνια σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Κρήτης και να διαπιστώσουμε εκτός από την εξαιρετική δεξιοτεχνία τους και τη σπουδαία εκπαιδευτική τους προσφορά σε νέους σπουδαστές μουσικής στο νησί μας. Ο αυτοσχεδιασμός έγινε πάνω στο γνώριμο σκοπό της Νύφης, μια μελωδία από τη μουσική παράδοση της Βιάννου, που συνοδεύει με εκπληκτικού λυρισμού μαντινάδες τους γάμους στην ευρύτερη περιοχή. Πρόκειται για ένα σκοπό γραμμένο στον ελάσσονα μουσικό τρόπο, που υποδεικνύει τη θλίψη του αποχωρισμού από την πατρική εστία, μα συνάμα και τη χαρά για το ξεκίνημα μιας νέας ζωής. Αυτό ήταν εν τέλει και το ισχυρό μήνυμα του θεατρικού δρωμένου επενδυμένου με τη συγκεκριμένη μουσική, ότι δηλ. ο άνθρωπος δεν εξαφανίζεται ούτε ισοπεδώνεται από τον πόλεμο, αλλά πάντα βρίσκει τη δύναμη να ανασυστήνεται νικώντας τον.

Αξιοσημείωτο τέλος για τον ιδιαίτερο χαρακτήρα αυτής της καθ΄ όλα εξαιρετικής βραδιάς είναι το γεγονός ότι τόσο η Ελευθερία Κόμη όσο και ο Γιάννης Πετράκης, εδώ και χρόνια δραστηριοποιούνται στο Σωματείο Φίλων της Πινακοθήκης Βιάννου «Σάββας Πετράκης», όπου με την ενεργητική παρουσία και την υψηλή αισθητική τους, έχουν συμβάλει στη διοργάνωση σπουδαίων καλλιτεχνικών γεγονότων στην Πινακοθήκη Βιάννου, που έχουν αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα τους. Με τον τρόπο αυτό παγιώνεται το υψηλό επίπεδο πολιτιστικής ταυτότητας ενός τόπου, στον οποίο καθόλου τυχαία δεν έφτασαν οι πνευματικοί του φορείς, όπως το Πνευματικό Κέντρο Βιάννου ”Περικλής Βλαχάκης” και το Σωματείο Φίλων της Πινακοθήκης ”Σάββας Πετράκης”, στο σημείο να παράγουν τόσο πρωτότυπες και αυθεντικές εκδηλώσεις σαν αυτή στο Σελί, οι οποίες τιμούν όχι μόνο την ευρύτερη περιοχή της Βιάννου, αλλά και τον κρητικό πολιτισμό γενικότερα. Σίγουρα είναι ελπιδοφόρο και το γεγονός ότι η αποκέντρωση στον πολιτισμό είναι ένας στέρεος πυλώνας για την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής του ανθρώπου.

Φωτό: Ελένη Χατζηδάκη

 





Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *