Κανένας δεν περίμενε πως μια καλοκαιρινή ημέρα του Ιουλίου σαν σήμερα πριν από 26 χρόνια ακριβώς θα ήταν μια ημέρα που θα χαρακτηρίζονταν από πολλούς ως ιστορική για τα Χανιά.
Ήταν 23 Ιουλίου του 1990 ημέρα που οι Χανιώτες βγήκαν μαζικά στους δρόμους όπως τα τελευταία χρόνια ελάχιστες φορές έχουν κάνει.
26 ολόκληρα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα αιματηρά γεγονότα και το κάψιμο της Νομαρχίας Χανίων. «ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΜΑΤ» στα Χανιά και οι Χανιώτες ξεσηκώνονται για το «ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΖΩΗΣ», ενάντια στις Βάσεις: αυτό που προσπάθησαν να γκρούψουν υπό των οσμών δακρυγόνων, με το ανεβοκατέβασμα των γκλομπ.
Σήμερα, τα γεγονότα αυτά και ο αντιβασικός έρχονται στην μνήμη των Χανιωτών ως κάτι πολύ μακρινό.
Αν έχει μείνει μία εικόνα δυνατή σε όσους θυμούνται τα γεγονότα πάντως, είναι η εικόνα διαφορετικών ανθρώπων αποφασισμένων που έβγαιναν από τα σπίτια τους γιατί ένοιωθαν την ανάγκη να βρεθούν εκεί, στη νομαρχία. Άνθρωποι περήφανοι, που δε μπορούσαν να δεχθούν αυτό που συνέβαινε εκείνη τη στιγμή, τη βία των ΜΑΤ που έπεφτε πάνω στα κεφάλια φιλειρηνικών διαδηλωτών κατόπιν εντολών του διορισμένου Νομάρχη Αντώνη Νάτσικα.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της Κρήτης, τότε ειδικές δυνάμεις καταστολής βρέθηκαν σε αυτό τον τόπο. Βρέθηκαν εδώ για να κτυπήσουν αυτούς που διαδήλωναν ενάντια στην ύπαρξη των στρατιωτικών βάσεων του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ στα φιλειρηνικά Χανιά. Που ήθελαν συμβολικά να περικυκλώσουν τη νομαρχία για να διαμαρτυρηθούν για την ανανέωση της Σύμβασης για τη νατοϊκή και αμερικανική Βάση για επιπλέον 50 χρόνια.
Όλα ξεκίνησαν όταν η Επιτροπή κατά των Βάσεων πήγε να παραδώσει ψήφισμα στον νεοδιορισθέντα νομάρχη Χανίων, που έβαλε την αστυνομία να πετάξει έξω από το κτίριο την επιτροπή. Αυτό στάθηκε η αφορμή, η θρυαλλίδα για να ξεσπάσει η οργή των χανιωτών για την πρόσφατη ανανέωση της Σύμβασης για την νατοϊκή και αμερικανική Βάση για ακόμη 50 χρόνια.
Πολίτες κατεβαίνουν στους δρόμους. Κατεβαίνουν από τα βουνά και τα χωριά ακόμα, έτοιμοι για ότι προκύψει, «άνδρες, γυναίκες και παιδιά». Πολλοί κατέβηκαν με όπλα στα χέρια. Πιο αποφασισμένοι παρά ποτέ…
Όμως, οι χιλιάδες Χανιώτες που βρέθηκαν εκεί, κι έζησαν από κοντά στιγμές εξέγερσης, Χανιώτες οι οποίοι κατέβηκαν στους δρόμους, για την ελευθερία και την απεξάρτηση από το θάνατο της βάσης, αυτής που μετατρέπει όλο το νησί σε «αεροπλανοφόρο» και κέντρο των εξελίξεων, δεν ξεχνούν.
Και μέσα σε πηγαδάκια που στήνουν, σ’ ανύποπτες στιγμές, σιγομουρμουρίζουν και θυμούνται, αναρωτιούνται, τι θα μπορούσε να είχε συμβεί και τι δεν έγινε, γιατί κανένας λόγος δε βγαίνει γι’ αυτή τη μοναδική σπάνια τροπή που πήραν τα πράγματα, για την ιστορία των Χανίων, της Κρήτης και της Ελλάδας.
Τα γεγονότα των Χανίων είναι κομμάτι της ιστορίας των αντιβασικών κινημάτων όπου γης. Και της αποτυχίας τους συγχρόνως.
Οι μάχες των πολιτών με τις δυνάμεις των ΜΑΤ συνεχίζονται και το βράδυ. Με τη νομαρχία καμένη, με τις συνεχείς εκκλήσεις από προσωπικότητες των Χανίων για ψυχραιμία αλλά και δίχως σχέδιο, ο κόσμος τελικά αποχωρεί. Και η πιο μεγάλη στιγμή του αντιβασικού κινήματος στην Ελλάδα αποτελεί και την αρχή του τέλους του.
Την επόμενη ημέρα διοργανώθηκε από το τοπικό ΠΑΣΟΚ με τη συμμετοχή των τοπικών βουλευτών του μεγάλη πορεία όπου η οργή του κόσμου κατευθύνθηκε προς τον πρωθυπουργό τότε της χώρας Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και με αίτημα να φύγει ο διορισμένος νομάρχης του. Η μεγαλύτερη ημέρα του αντιβασικού κινήματος έγινε άλλη μία αντικυβερνητική διαδήλωση.
Ακολούθησε η ιστορική «Δίκη των 28» μετά από 2 χρόνια, των προσωπικοτήτων – από τόσα διαφορετικά μετερίζια – των Χανίων. Φορείς, συλλογικότητες και ομάδες ανθρώπων οι οποίοι, εν καιρώ, εξαφανίστηκαν από το προσκήνιο.
Τα χρόνια περνούν όμως η ιστορία μένει. Προσωπικές ιστορίες αυτών που συμμετείχαν, των ημερών εκείνων, που μύριζαν καπνό και δακρυγόνα. Με τον πρωτοπόρο ρόλο των ανθρώπων αυτού του τόπου κι αποδέκτη των μηνυμάτων, της ενέργειας αυτής, μετουσιωτή της, την Επιτροπή Φορέων Κατά των Βάσεων.
Photos: Αγώνας της Κρήτης
