ιδέα – επιλογή αποσπασμάτων: Κική Μουστακίδου
– «Είχε διαβάσει κάπου μια θεωρία που υποστηρίζει ότι ο κάθε άνθρωπος ζει μια κατάσταση αστάθειας, η οποία με τα χρόνια συνεχώς σταθεροποιείται, έως ότου φτάσει στην ισορροπία, δηλαδή στον θάνατο» («Έρωτας και θάνατος στη Μασσαλία», Ζαν Κλωντ Ιζζό)
{Είναι τελικά ισορροπία ο θάνατος; Το μεσοδιάστημα από τη γέννηση μέχρι αυτός να επέλθει πώς το ονομάζουμε;}
– Δεν θυμάμαι να γεννήθηκα κι ούτε θα είμαι παρών στο θάνατο μου (δεν ξέρω καν αν θα πεθάνω ή αν θα αναληφθώ στους ουρανούς, με πύρινο άρμα, όπως οι προφήτες Ενώχ και Ηλίας). Μάλλον ποτέ δε γεννήθηκα και ποτέ δε θα πεθάνω. Ο κοσμικός χορός είναι αδιάλειπτος. Κανένα μόριο στο σύμπαν δε μένει ακίνητο. Ο εαυτός μου δε θα πεθάνει. Ο εαυτός πεθαίνει και αναγεννάται κάθε μέρα. Ο εαυτός μου μετασχηματίζεται. Η φύση θέλει την ύπαρξη ταξιδεύτρα του αγνώστου. Οι αρχετυπικοί μας μύθοι αντανακλούν αυτή την ενόρμηση, στα πρόσωπα του Οδυσσέα, του Ιάσσονα, του Σεβάχ και πολλών άλλων. Οι κοινωνίες θεοποιούν την –παρά φύσιν- ασφάλεια. Αυτή η ευθραστη ψευδοïσορροπία της ασφάλειας, αυτή η ψευδαίσθηση της ευστάθειας είναι ο μόνος θάνατος που πραγματικά υπάρχει.
– «Ποτέ δεν αγαπάμε κανέναν. Αγαπάμε αποκλειστικά την εικόνα που διαμορφώνουμε για κάποιον. Αυτό που αγαπάμε είναι μια δική μας κατασκευή, στην ουσία δεν αγαπάμε παρά τον εαυτό μας» («Το βιβλίο της ανησυχίας», Φερνάντο Πεσσόα)
{Είναι αυτή τελικά η φύση της αγάπης;}
– Απολύτως αληθές. Δε βλέπομε γύρω μας τον κόσμο, αλλά τον κόσμο μας. Ο κόσμος καθενός είναι τελείως διαφορετικός από αυτόν του διπλανού του. Κάθε άνθρωπος μπορεί να αγαπήσει μόνο το καθρέφτισμα του, στη λίμνη των ματιών του απέναντι.Μπορούμε να ερωτευτούμε μόνο τον αφηγητ-ή/-τρια, που μας διηγείται την προσωπική μας ιστορία, τόσο ποιητικά ώστε να μοιάζει με κοσμογονική αφήγηση. Το μόνο λεπτό σημείο –κι εκεί εδράζεται η διαφωνία μου- στο απόφθεγμα του Πεσσόα είναι η έννοια «εαυτός». Ο εαυτός δεν είναι κάτι στατικό και ούτε περιορίζεται στο σωματικό μας σύνορο. Η αγάπη είναι η έκπληξη μας μπροστά στην ανατρεπτική αφήγηση και συνεπώς ένας ασυνείδητο πέρασμα, μέσα από μια «σκουληκότρυπα», να γευτούμε ένα άλλο παράλληλο σύμπαν,το σύμπαν του παρατηρητή μας. Η αγάπη οδηγεί σ’ έναν καινούργιο διευρυμένο εαυτό. Είναι η ενδόμυχη ανάγκη της φύσης να αλλάζει για να μπορεί να επιβιώνει.
– «Οι εχθροί δε γεννιούνται επειδή εμείς θέλουμε να τους έχουμε, αλλά από την ακαταμάχητη επιθυμία που έχουν εκείνοι να έχουν εμάς» («Ο άνθρωπος αντίγραφο», Ζοζέ Σαραμάγκου)
{Θεωρείτε πως ισχύει κάτι τέτοιο; Και πώς πεθαίνουν οι εχθροί;}
– Δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Το μεγαλύτερο ταλέντο ενός ανθρώπου είναι η ικανότητα επιλογής εχθρών. Οι μόνοι που μπορούν και οφείλουν να γίνουν εχθροί μας είναι οι φίλοι μας. Γιατί ποιάς χώρας περνάς τα σύνορα και δε γίνεται πόλεμος; Η ιερότητα του πολέμου συναπάγεται την ιερότητα του εχθρού. Γιατί το αντίθετο της αγάπης δεν είναι το μίσος αλλά η αδιαφορία.
– «Οι φτωχοί μπορεί να συγχωρούν τα πάντα, όχι όμως και την αποτυχία» («Ένας γέρος που διάβαζε ιστορίες αγάπης», Λουίς Σεπούλβεδα)
{Βλέπετε κάτι τέτοιο στις μέρες μας;}
– Σε εποχές πολιτισμικής παρακμής- όπως αυτή που βιώνομε στις μέρες μας- οι πλούσιοι δεν είναι άρχοντες και οι φτωχοί δεν είναι περήφανοι. Ο πραγματικός άρχοντας, ο αληθινά περήφανος είναι μεγαλόψυχος. Ξέρει ότι η σημερινή αποτυχία είναι η κοπριά, για να φυτρώσει το λουλούδι της αυριανής επιτυχίας. Σήμερα οι περισσότεροι άνθρωποι είναι απομονωμένοι, κατατεθλιμμένοι, φοβισμένοι. Το φοβισμένο ζώο επιτίθεται. Είναι έτοιμο να στήσει κρεμάλες. Να δικάσει, να καταδικάσει. Δεν είναι μόνο ίδιον των φτωχών, που σίγουρα είναι περισσότερο αποκλεισμένοι κι άρα τα συμπτώματα είναι εντονότερα. Είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του όχλου και θύματα οι ιεροί διαφωνούντες, σε περιόδους πολιτισμικής κατάπτωσης.
– «Μπορεί να ήταν η τρέλα που με έσπρωξε να ταξιδέψω. Εγώ έλεγα ότι ήταν η κουλτούρα. Φυσικά, η κουλτούρα συχνά είναι η τρέλα ή περιλαμβάνει την τρέλα» («Το φυλαχτό», Ρομπέρτο Μπολάνιο)
{Τελικά η κουλτούρα εμπεριέχει την τρέλα;}
– Η αληθινή κουλτούρα είναι η λογική του αύριο, μόνο που δεν εκφράζεται με λογικό τρόπο. Ο λογικός τρόπος είναι η γεροντική αγκύλωση της πλειοψηφίας μπροστά στην τόλμη της μειοψηφίας να εγκαταλείψει το παλιό σαπιοκάραβο του κόσμου. Τα εκστατικά λόγια των προφητών εκλαμβάνονται σαν τρελές ασυναρτησίες από τα πλήθη των βολεμένων που βλέπουν κοντόφθαλμα μόνο της άνεση της κουκέτας τους . Αυτοί δεν είχαν την τραγική τύχη να ανεβούν στην κουβέρτα του πλοίου, να κοιτάξουν εποπτικά το σκαρί, τον ουρανό και τη θάλασσα και να δουν ότι το πλοίο βουλιάζει, όπως προστάζει η φύση.
