συνέντευξη στον Μίμη Τσακωνιάτη.
Ο El Creco του Γιάννη Σμαραγδή είναι μια ταινία που καταύγασε σαν αστραπόβροντο το σκοτάδι των κινηματογραφικών αιθουσών με το λευκό, γαλακτώδες, πνευματικό φως που εξέπεμψε το έργο και ο βίος του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου, και πέρασε διαμπερώς τις ψυχές μας. Το να συζητάς με έναν σύγχρονο Έλληνα που έχει για προσκεφάλι του τον Πλάτωνα, τον Γκρέκο, τον Καζαντζάκη και τον Ελύτη είναι απέραντη ευτυχία, μεγάλη παρηγοριά.
Σμαραγδής:“Η ανθρώπινη οντότητα πρέπει λίγο ή πολύ να πολεμήσει τη δυσαρμονία που υπάρχει γύρω της, να μην παρασυρθεί σε ανίερες πράξεις οι οποίες θα επιστρέψουν στο τέλος εις βάρος της.
Ο Βαρβάκης είναι ένας ήρωας που έρχεται από το παρελθόν και δείχνει το μέλλον. Έζησε από το 1770 μέχρι το 1825 ως πειρατής αλλά τελείωσε τη ζωή του ως άγιος. Έφυγε από την ιδιοτέλεια του εγώ και πήγε στην πλούσια , λυτρωτική περιοχή του εμείς.
Το 1821 που ξεκίνησε η Επανάσταση την χρηματοδοτούσε μέσω της Φιλικής Εταιρείας. Το 1825 πουλάει όλη του την περιουσία και κατεβαίνει στην Ελλάδα να φτιάξει σχολεία για να μορφωθούν οι Έλληνες (Βαρβάκειος Σχολή).Στην Ελλάδα είχε ήδη αρχίσει ο εμφύλιος πόλεμος και εκεί η πατρίδα του φέρθηκε όπως φέρεται σε όλους όσοι έδειξαν μεγαλοψυχία και γενναιότητα. Είχε την ίδια τύχη. ..Ο Βαρβάκης όμως δεν κοίταζε πια αυτά. Είχε ήδη μετακινηθεί. Είχε πάει αλλού.
Γι αυτό δεν κακολόγησε την πατρίδα. Δεν βαρυγκόμησε! Αυτό με συγκίνησε πάρα πολύ από τον συγκεκριμένο ήρωα.
Οι χώρες δεν ελευθερώνονται από την μια στιγμή στην άλλη. Οι εθνολόγοι λένε ότι όταν είσαι 400 χρόνια κάτω από κατοχή για να συνέλθεις πρέπει να περάσουν άλλα τόσα χρόνια. Θα αρχίσουν οι εμφύλιοι, τα βάσανα, η δυστυχία. ΟΜΩΣ πιστεύω πως σε μας τους Έλληνες , καλώς ή κακώς δόθηκε , μας χαρίστηκε ένα κλειδί για την ιστορία της εξέλιξης του πλανήτη που λέγεται “μέτρον άριστον”!
Αυτό μας δόθηκε. Ήρθε. Δεν ξέρω γιατί. Εμείς οι Έλληνες έχουμε την ιερή υποχρέωση ως λαός και ως έθνος να μη χαθούμε. Πρέπει να διαφυλάξουμε το πνευματικό κύτταρο, για να μπορεί ανά πάσα στιγμή, όταν θα χρειαστεί η ανθρωπότητα να βρει πάλι το μέτρο, να υπάρχουν οι φωτισμένοι εκπρόσωποι της που θα συνεχίσουν την κυτταρική μνήμη, την πρωτότυπη θέση που μας δόθηκε, ώστε να μπορέσει το ανθρώπινο γένος να ξαναβρεί το βηματισμό του, να ζυγιστεί σωστά και να προχωρήσει μπροστά ορθά.
Ο Βαρβάκης είναι μια σημαντική, θετική προσωπικότητα η οποία μπορεί να φωτίσει τις ψυχές των ανθρώπων. Οποιοσδήποτε θεατής δει την ταινία θα παρηγορηθεί η ψυχή του. Και αυτό θα συμβεί επειδή εδώ ξαναβρίσκουμε τις αναλλοίωτες αρχές που μας έχει αφήσει παρακαταθήκη η αρχαία ελληνική τραγωδία και τα μεγάλα πρόσωπα που έχουν τα μεγάλα βάσανα. Η κάθαρση που προσφέρει η Τέχνη στον καθημερινό άνθρωπο είναι ότι το δικό του βάσανο είναι πολύ μικρό και έτσι μπορεί το βράδυ να κοιμηθεί ήσυχος.
Ο Ελ Γκρέκο δήλωνε μπροστά στον ιεροεξεταστή:”Δεν φοβάμαι, επειδή σε όλη μου τη ζωή καίγομαι μέσα στο φως” ! Η προέκταση αυτής της φράσης είναι ότι στο τέλος και ο Βαρβάκης μπαίνει μέσα στο άσπρο, γαλακτώδες φως.
Είναι ακριβώς η φράση που έλεγαν οι μύστες στα Ελευσίνια Μυστήρια:”Οι πύλες είναι ανοιχτές. Είσελθε στο φως”!
