Λευκοχώρι (Βουτουφού) Ν.Ηρακλείου ,Δήμος Μινώα Πεδιάδος

Το Λευκοχώρι (Τοπική Κοινότητα Λευκοχωρίου – Δημοτική Ενότητα ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ) με 155 κατοίκους ,ανήκει στον δήμο ΜΙΝΩΑ ΠΕΔΙΑΔΑΣ της Περιφερειακής Ενότητας ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ που βρίσκεται στην Περιφέρεια Κρήτης, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα “Καλλικράτης”.

Η επίσημη ονομασία είναι “το Λευκοχώριον”. Έδρα του δήμου είναι ο Ευαγγελισμός Καστελλίου και ανήκει στο γεωγραφικό διαμέρισμα Κρήτης.

Κατά τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας με το σχέδιο “Καποδίστριας”, μέχρι το 2010, το Λευκοχώρι ανήκε στο Τοπικό Διαμέρισμα Λευκοχωρίου, του πρώην Δήμου ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ του Νομού ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ.

Το Λευκοχώρι έχει υψόμετρο 424 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Η θέση του παλιού χωριού είναι σε βραχώδη και απόκρημνο λόφο, με πανοραμική θέα προς την πεδιάδα της Μεσαράς. Το σημερινό χωριό βρίσκεται στα βόρεια του παλιού, στο 39,5 χιλιόμετρο του ασφαλτοστρωμένου δρόμου προς το χωριό Σκινιά. Στο χωριό (και στις Κάτω Πουλιές) λειτουργεί ο ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου. Επίσης, υπάρχει Δημοτικό Σχολείο.

Ιστορικά στοιχεία

Στην τοποθεσία Σαρακήνα σώζονται ο παλαιός ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος με τοιχογραφίες και του Μιχαήλ Αρχαγγέλου με τοιχογραφίες, που όμως έχουν φθαρεί. Υπάρχουν επίσης ερείπια από παλιά κτήρια και στην περιοχή έχουν βρεθεί διπλοί πελέκεις με χαρακτή διακόσμηση λοξών και ευθειών γραμμών.

Το χωριό ονομαζόταν Βουτουφού ως το 1955. Τότε ονομάστηκε Λευκοχώρι από τις πολλές λεύκες που ευδοκιμούν στην περιοχή. Με το όνομα Βουτουφού, που προέρχεται από τη γαλλική φράση “vous êtes tous fous” (είσαστε όλοι τρελοί), αναφέρεται στην επαρχία Μπελβεντέρε (Vutufu) και σε όλες τις ενετικές απογραφές. Στην τουρκική απογραφή του 1671 αναφέρεται ότι είχε 11 χαράτσα.

Στις ενετικές και στις τουρκικές απογραφές αναγράφονται και τα υπόλοιπα χωριά του σημερινού Δημοτικού διαμερίσματος. Έτσι, στον Καστροφύλακα (Κ 96) το 1583 συναντάμε τους οικισμούς Pulea Apano (56 κατ.), Pulea Catto (25 κατ.). και Candru ή Chandru, με 40 κατοίκους (ο τελευταίος οικισμός αναφέρεται και στον Μπαρότσι). Αντίστοιχα, στην τουρκική απογραφή του 1671 τα χωριά αυτά αναφέρονται ως Pulye Apano, με 8 χαράτσα, Pulye Kato με 5 χαράτσα και Handra με 5 χαράτσα. Το μόνο χωριό που δεν αναφέρεται σε καμία απογραφή είναι το Καλό Χωριό.

Έθιμα
Στο Λευκοχώρι, ο πολιτιστικός σύλλογος «Οι Λεύκες» διοργανώνει κάθε Πρωτοχρονιά παραδοσιακό γλέντι . με κάλαντα, μαντινάδες και μαντολινάτα στους δρόμους του χωριού. Στις 6 Αυγούστου γίνεται το μεγάλο πανηγύρι του χωριού. Μια από αυτές τις μαντινάδες αναφέρει:

Φέτος τ’ Αφέντη του Χριστού  στ’ έξε τ’ Αυγούστου πάλι,

θα γίνει ανεμάζωξη στη Βουτουφού μεγάλη.

Toπωνύμια

ΣΑΡΑΚΗΝΑ: Η ονομασία προέρχεται από το Σαρακηνοί,τον καιρό που οι Σαρακηνοί πειρατές,είχαν καταλάβει το νησί(828-960 μ.Χ.).Ήταν το πέρασμα από το Νότο στο Βορρά κι αντίθετα, των θησαυρών που έκλεβαν.

ΜΠΕΛΒΕΝΤΕΡΕ(Belvedere ιταλ=ωραία θέα)=Η ονομασία δόθηκε από την υπέροχη θέα της περιοχής.

ΦΟΡΕΣΙ: Η περιοχή  ονομάστηκε έτσι γιατί είναι εύφορη.

ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ:Ίσως στην συγκεκριμένη περιοχή,να υπήρχαν μοναστήρια.Οι δε μοναχοί, είχαν το συνήθειο να χτίζουν τα κελιά τους δίπλα στην εκκλησία.

ΤΣΕΡΟΝΙ:Στο χωριό,υπήρχαν σπίτια όπου πήγαιναν ορισμένους οι οποίοι προφανώς από κάποια σοβαρή αρρώστια προσβεβλημένοι, έβγαζαν σπυριά (τσερόνια).To Tσερόνι είναι περιοχή,ανάμεσα Κάτω Πουλιές και Λευκοχώρι.

ΤΗΣ ΚΑΛΟΓΡΙΑΣ ΤΟ ΣΠΗΛΙ:Υπήρχε μια παλιά σπηλιά που ζούσε εκεί μια καλόγρια.

ΛΙΣΟΦΡΟΥΔΙΑ:Υπήρχαν φρούδια(φρούρια).

ΣΤΕΡΝΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΚΛΗ ή ΜΕΤΟΧΙ  ή ΚΟΚΚΟΛΙΑΝΟΣ:Το τοπωνύμιο δόθηκε,ή επειδή υπήρχε κάποιος Κυρικλής που είχε στέρνα,ή Μετόχι γιατί εκεί έβοσκαν τα ζώα.

ΚΑΜΙΝΙΑ:Στην περιοχή υπήρχαν καμίνια.

ΙΣΜΑΗΛ:Από την ονομασία του τούρκου κυβερνήτη του χωριού.

ΚΑΝΤΙΝΙΟ:Ζούσε στο χωριό μια πολύ όμορφη τουρκάλα.Στην κρητική διάλεκτο καντίνα είναι η χανούμισσα.

ΠΑΤΙΝΙΟ:Εκεί ήταν τα πατητήρια.

ΤΖΙΡΑΛΗ:Ο τούρκος διοικητής του χωριού, ήταν ο Τζιρ-Αλής.

ΣΤΑΦΥΛΙΑΝΟΣ:Γιατί τα κλήματα ήταν τόσο μεγάλα, που ανέβαιναν στις λεύκες.

ΠΑΛΙΟΜΙΤΑΤΑ:Υπήρχαν  εκεί μιτάτα.

ΚΟΥΛΟΥΡΑ:Το χωριό μοιάζει με κουλούρα.

ΞΕΡΟΚΟΚΚΑΛΙ:Δηλαδή ξερός τόπος,άκαρπος.

ΧΑΡΟΥΠΙΔΙ:Υπήρχαν και υπάρχουν χαρούπια.

φωτογραφίες: foto.kik

Πηγή: Βικιπαίδεια