Μονή Προφήτη Ηλία στα Ρούστικα. To Τσανλί Μαναστήρ

Επίσκεψη στην  Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Προφήτη Ηλία Ρουστίκων – Ένα πανέμορφο Μοναστήρι στην Κρήτη

Τα Ρούστικα είναι ένα όμορφο κεφαλοχώρι του νομού Ρεθύμνου, στους πρόποδες του λόφου Άμπελος και απέχει 20 περίπου χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το Ρέθυμνο.

Χτισμένα σε αμφιθεατρική θέση και σε υψόμετρο 280 μέτρων, περιστοιχισμένα από φύση και πράσινο, τα Ρούστικα είναι ένα χωριό που οφείλει την ονομασία του στην λατινική λέξη Rusticus που σημαίνει αγροτικός τόπος. Μια άλλη εκδοχή κάνει λόγο  για την αραβική λέξη Ρουστάκ που σημαίνει χωριό και οι Βενετοί το προσάρμοσαν στη γλώσσα τους, ως Ρούστικα.

Κοντά στο χωριό Ρούστικα , στο νοτιοδυτικό του άκρο πάνω σε μικρό βραχώδες ύψωμα και μέσα σ’ ένα κατάφυτο τοπίο, βρίσκεται η Μονή του Προφήτη Ηλία.

Η μονή χτίστηκε στα χρόνια της Ενετοκρατίας μεταξύ 16ου και 17ου αι. Είναι φρουριακής αρχιτεκτονικής με το καθολικό της να είναι τρίκλιτη βασιλική με τρούλο, αφιερωμένη στον Προφήτη Ηλία, την Αγία Τριάδα και την Αγία Ζώνη.

Η είσοδος της Μονής

 

Επιμέλεια : Βασιλική Παπουτσάκη

Τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν μια περίοδος ακμής για τη Μονή καθώς πολλοί πιστοί της αφιέρωσαν τις περιουσίες τους κι επιπλέον είχε εξασφαλίσει τοπρονόμιο να διατηρεί καμπάνα. Το 1713 έγινε Σταυροπηγιακή με σιγγίλιο του Οικουμενικού Πατριάρχη Κυρίλλου Δ΄.

Σε όλους τους εθνικούς αγώνες η μονή παρέμενε ενεργή, προσφέροντας καταφύγιο στους επαναστάτες τους οποίους εφοδίαζε με τρόφιμα και όπλα αλλά και βοηθώντας στην πνευματική καλλιέργεια των Ρεθυμνιωτών. Διατηρούσε άτυπο σχολείο, δώρισε σημαντικά ποσά σε σχολεία της περιοχής του Ρεθύμνου και συνέβαλε με ένα μεγάλο ποσό στην ανέγερση Παρθεναγωγείου στο Ρέθυμνο.

Το κωδωνοστάσιο διασώζεται από την ενετοκρατία

 

Κατά τούς χρόνους της Ενετοκρατίας η Μονή έχαιρε σεβασμού και δια­σώζο­νται δύο επιγραφές της εποχής ατής. Η αρχαιότερη, του 1637, βρίσκεται χαραγμένη στην πρόσοψη του εξαίρετου τρίλοβου Κωδωνοστα­σίου: «ΑΧΛΖ΄ (1637) ΗΟΥ­ΛΗΟΥ. Κ + ΔΕ(Η)ΙΣΙΣ ΚΑΙ ΕΞΟΔΩΣ ΤΟΥ ΔΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΜΗ­ΤΡΟ­ΦΑΝΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΒΛΑ­ΣΤΟΥ ΕΙΓΟΥΜΕΝΟΥ». Επίσης, στο υπέρθυρο της εσόδου του περιβόλου της Μονής μία άλλη επιγραφή αναφέρει: «ΑΧΜΑ. ΙΟΥ­ΛΙΟΥ. Λ. ΔΕΗΣΙΣ Κ(ΑΙ) ΕΞΟΔΟΣ ΤΟΥ ΔΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΜΗ­ΤΡΟΦΑ­ΝΟΥ ΙΕΡΟ / ΜΟΝΑΧΟΥ ΤΟΥ ΒΛΑΣΤΟΥ ΚΑΙ ΚΑ­ΘΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΠΟΤΑΙ ΜΑΡΚΟ-ΜΑΝΟΛΟΠΟΥΛΟΥ». Οι παρα­πάνω επιγραφές δεν συνιστούν χρονο­λο­γίες ανοικοδομήσεως της Μονής, αλλά ενδεχομένως συμπλη­ρώσεως του μοναστηριακού συγκροτήματος με το Κωδωνοστάσιο και την Κε­ντρική Πύλη αντιστοίχως από τον Ηγούμενο και ανακαινιστή της Μονής Μη­τροφάνη Βλαστό κατά τη χρονική περίοδο 1630-1640.

Ο αγιογράφος Αντώνιος Βεβελάκης ζωγράφισε το 1847  την εικόνα του Προφήτη Ηλία, που βρίσκεται στο εικονοστάσι.

 

Άλλες τρεις επιγραφές συναντάμε σε τρεις παλιές καμπάνες της Ιεράς Μονής, οι οποίες αναφέρονται χρονολογικά στα έτη κατασκευής τους: 1565, 1634 και 1636 αντίστοιχα. Οι καμπάνες αυτές κατασκευάστη­καν στη βόρεια Ιταλία, πιθανότατα στη Μεδιόλανα, και τις αναφέρει στο έργο του «Travels in Crete» ὁ Άγγλος περιηγητής Robert Pashley, ὁ οποίος επισκέφτηκε την περιοχή των Ρουστίκων τό 1834. Την εποχή εκείνη, σύμφωνα με τή μαρτυρία του Pashley, στό Μοναστήρι εγκαταβιούσαν ο ηγούμενος και 13 ακόμη μοναχοί.

Επειδή ἡ Μονή του Προφήτη Ηλία (‘οπως και η Μονή Αρκαδίου) είχε τό προνόμιο να διατηρεί καμπάνα, ο Τούρκος στρα­τάρχης Χουσείν πασάς την ονόμαζε «Τσαντλί Μονα­στήρι» (δικαιούχος κώδωνας). Μετά τήν ανάκλησή του όμως διατάχθηκε το κατέβασμα των κωδώνων μεταξύ των ετών 1655-1657.

Τα κελιά είναι διώροφα, ενώ υπάρχει και ένας μεγαλοπρεπής ξενώνας του 1911 που έχει μείνει ημιτελής.

Τα κελιά είναι διώροφα, ενώ υπάρχει και ένας μεγαλοπρεπής ξενώνας του 1911 που έχει μείνει ημιτελής.

 

Κατά τη διάρκεια της  γερμα­νικής Κατοχής) οι Μοναχοί, δια­φύλαξαν σε κρύπτη του Μοναστηριού και διέ­σωσαν το πο­λύτιμο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, το  οποίο μετέφερε προσωπικά ὁ Καθηγη­τής Ν. Τωμαδά­κης, συσκευα­σμένο σε μεγάλα κιβώτια, και το παρέδωσε στον ηγούμενο της Μονής Αρχιμανδρίτη Ιερόθεο Πετράκη.

Σήμερα η Μονή Προφήτη Ηλία  Ρουστίκων παραμένει ανδρώα καί αριθμεί 3 μοναχούς μέ Ηγούμενο τον Αρχιμανδρίτη  Ιωάννη Κουφουδάκη ἐνῶ, υπό την καθοδήγηση της 28ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, γίνονται προσπάθειες για  τη  συντήρηση και αποκατάσταση του κτηριακού της συγκροτήματος

Η μονή ίσως είχε ιδρυθεί από την Βυζαντινή οικογένεια των Βλαστών.

Οικόσημο οικογένειας Βλαστού

Το πηγάδι

Βόρεια  του Καθολικού υπάρχει ένα βαθύ πετρόκτιστο πηγάδι βάθους 23 μέτρων και κοντά σ’ αυτό, στη μέση περίπου της αυλής, μια κυκλική τράπεζα η οποία είναι κατασκευασμένη από ένα τεράστιο πελεκητό ασβεστόλιθο. Η τράπεζα αυτή, σύμφωνα με τους μελετητές και την προφορική παράδοση των παλαιοτέρων, χρησιμοποιούνταν για διάφορες εκκλησιαστικές τελετές (Μέγας Αγιασμός των Θεοφανείων, αρτοκλασίες, κλπ).

Η Τράπεζα

 





One thought on “Μονή Προφήτη Ηλία στα Ρούστικα. To Τσανλί Μαναστήρ

  1. Νίκος Γιγουρτάκης

    καλησπέρα σας
    Ενημερωτικό το άρθρο για τη μονή Πρ. Ηλία στα Ρούστικα, αλλά και κάποια προσοχή χρειάζεται. Πληροφορήστε την κ. Βασιλική Παπουτσάκη όταν αναφέρεται στον τόπο όπου κατασκευάστηκαν οι καμπάνες της μονής “…στη Μεδιόλανα…” ότι 1. Λέμε στα Μεδιόλανα και 2. Σε κάθε περίπτωση ότι πρόκειται για το γνωστό σε όλους Μιλάνο.

    Reply

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *