Το αεροδρόμιο Καστελλίου: Ανάπτυξη ή Υπο-ανάπτυξη; Γράφει ο: Γιώργος Κορναράκης

Ο Γιώργος Κορναράκης είναι Δρ Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Ηρακλείου

Ποτέ δε θέλω να τα δω τα μάτια σου κλαμένα! Γιατί ‘ναι η παρηγοριά και η χαρά μου εμένα!

Με αυτές τις σκέψεις θέλω να ξεκινήσω αυτή τη γραφή απευθυνόμενος πρώτα στους γονείς αυτών των παιδιών, που «Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη» όπως λέει ο Καβάφης (Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984), προσυπέγραψαν και προσυπογράφουν για τη δημιουργία του Αεροδρομίου Καστελλίου. Ένα έργο «Αιγυπτιακών Πυραμιδικών διαστάσεων» που το μόνο που θα προσφέρει στον τόπο είναι τα παρακάτω.

  1. Καταστροφή πρωτογενούς παραγωγής στο οικονομικό πεδίο
  2. Αλλοίωση του γύρω περιβάλλοντος από το αεροδρόμιο χώρου
  3. Καταστροφή πολιτιστικής κληρονομιάς (ήδη σε παλιότερη δημοσίευση ανέλυσα το θέμα με τα μικροτοπωνύμια της περιοχής που θα εξαλειφθούν αλλά κανείς δεν συγκινήθηκε, ούτε καν ο Δήμος και οι άνθρωποι που κινούν τα νήματα σε τέτοιες περιπτώσεις, που κάνουν εκδηλώσεις αλλού για αλλού και ότι να διασώσουν την πολιτιστική κληρονομιά, αλλά που κατά τα άλλα προσεχώς θα ζητούσουν την ψήφο σας αγαπητοί φίλοι… Μαυρίστε τους λοιπόν!).
  4. Κίνδυνοι από τη μεταφορά χιλιάδων τόνων καυσίμων των αεροπλάνων σε απόσταση 40 χιλιομέτρων περίπου ((Ε)λληνοπεράματα – Καστέλλι). Έχει υπολογιστεί ότι το καλοκαίρι με την κίνηση των αεροπλάνων, ανά 6 λεπτά της ώρας θα βρίσκεται  στο δρόμο ένα βυτίο καυσίμων να μεταφέρει καύσιμα στο αεροδρόμιο με όλους τους συνεπαγόμενους κινδύνους  ανάφλεξής τους για διάφορους λόγους.
  5. Η μόλυνση επιφανειακή, υπέργεια και υπόγεια θα είναι δραματική γιατην περιοχή και όχι μόνο.
  6. Η κοπή χιλιάδων δέντρων θα αλλάξει το κλίμα της περιοχής. Αποτέλεσμα θα είναι η μείωση των βροχοπτώσεων και θα χρηστευτεί ένα άλλο μεγάλο έργο της πεδιάδας ..το «φράγμα του Αποσελέμη». Για ποιο λόγο λοιπόν έγινε αυτό το έργο και ξοδεύτηκαν τόσοι πόροι; Για να εγκαταλειφθεί;
  7. Δεν λαμβάνεται υπόψη το υψόμετρο που κινδυνεύει σε κάποιες περιπτώσεις βαρυχειμωνιάς να κλείνει το αεροδρόμιο λόγω μεγάλης χιονόπτωσης. Λόγω υψομέτρου το μήκος του διαδρόμου θα πρέπει να είναι μεγαλύτερο, από τα παραθαλάσσια αεροδρόμια.
  8. Θα ταλαιπωρούνται με μετακινήσεις τουλάχιστον μιας ώρας οι επιβάτες της μεγαλύτερης πόλης της Κρήτης, του Ηρακλείου.
  9. Θα υπάρχουν περισσότερα έξοδα για τις μετακινήσεις, σε ένα λαό που είναι πτωχευμένος!
  10. Τα οικονομικά οφέλη που θα προσφέρει είναι ελάχιστα σε σχέση με τις αρνητικές επιπτώσεις, και μάλιστα έγινε η συνένωση των Δήμων με τέτοιο τρόπο για να «έχει λαμβάνειν» και το Αρκαλοχώρι από την συνολική «οικονομική πίτα». (Αν λοιπόν αναρωτήθηκαν κάποιοι αυτό που έγραψα το 2010 «Μετά το γάμο ,,τι;» γιατί αναφέρεται ξανά τώρα θα καταλάβουν πως συναρτάται με την παρούσα γραφή.

 

Λίγα λόγια για το αεροδρόμιο της Αλικαρνασσού

Το αεροδρόμιο Ηρακλείου βρίσκεται 5 χιλιόμετρα ανατολικά από το κέντρο του Ηρακλείου στην περιοχή Νέα Αλικαρνασσός, και ονομάζεται επίσημα Διεθνές Αεροδρόμιο Ηρακλείου “Νίκος Καζαντζάκης”, προς τιμή του διάσημου Κρητικού συγγραφέα. Ο Κρατικός Αερολιμένας Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης» (αγγλ.HeraklionInternationalAirport) (συντομογραφίες: IATA: HER, ICAO: LGIR, ΥΠΑ: ΚΑΗΚ) αποτελεί τον δεύτερο σημαντικότερο ελληνικό αερολιμένα.

Πέρασαν πολλοί αιώνες από την εποχή του Ικάρου και το 1937 ο μύθος γίνεται πραγματικότητα. Κατασκευάζεται το αεροδρόμιο Ηρακλείου και αρχίζουν να προσγειώνονται τα πρώτα μικρά αεροπλάνα. Αρχικά είχε μορφή μεγάλου ισοπεδωμένου αγρού και το πρώτο αεροπλάνο που προσγειώθηκε και μετέφερε επιβάτες ήταν τύπου JUNKERS-52, χωρητικότητας 14 επιβατών και ανήκε στην Ελληνική Εταιρεία Εναέριων Συγκοινωνιών. Αυτό έγινε το θέρος του 1939.

Στις 20 Μαίου 1941: «Το απόγευμα της συγκεκριμένης ημέρας έκαναν την εμφάνιση τους τα πρώτα αεροπλάνα στον ουρανό του Ηρακλείου. Ξεκίνησαν τον βομβαρδισμό της πόλης και ευθύς αμέσως άρχισε η ρίψη των αλεξιπτωτιστών ανατολικά και δυτικά του Ηρακλείου. Πιο συγκεκριμένα, το 1ο σύνταγμα αλεξιπτωτιστών υπό τον συνταγματάρχη Μπρόγιερ είχε σκοπό να καταλάβει το αεροδρόμιο των Ρουσών και την πόλη του Ηρακλείου. Κάποιοι από τους αλεξιπτωτιστές έπεσαν στους πρόποδες της σημερινής βιομηχανικής περιοχής, στο σημείο όπου υπήρχε καταυλισμός των Άγγλων, με αποτέλεσμα σχεδόν όλοι να σφαγιαστούν. Επιπλέον, μια ομάδα αλεξιπτωτιστών έπεσε στη θέση “Δυο Αοράκια”, ενώ μία άλλη στην περιοχή, όπου βρίσκεται σήμερα το 1ο δημοτικό σχολείο της Νέας Αλικαρνασσού. Στόχος τους ήταν να περικυκλώσουν το αεροδρόμιο και να καταλάβουν την περιοχή της Νέας Αλικαρνασσού» (Μαρτυρία Εμμανουήλ Δεδελετάκη)

Στο αεροδρόμιο Ηρακλείου, νύχτα 13ης προς 14η Ιουνίου 1942 που κατείχαν οι Γερμανοί έγινε σαμποτάζ (δολιοφθορά). Οι συμμαχικές δυνάμεις, για να ανακόψουν την προέλαση του Ρόμμελ στην Αφρική, αποφασίζουν την καταστροφή των αεροδρομίων της Κρήτης.Συγκεκριμένα, για το αεροδρόμιο Ηρακλείου επιλέχθηκαν έξι άνδρες της SAS “SpecialAirService” (Ειδικής Εναέριας Υπηρεσίας),στόχος των οποίων ήταν η καταστροφή αποθηκών, που περιείχαν πολεμοφόδια και καύσιμα. Η ομάδα αποτελούνταν απο τους:

  • G. Berge (Μπερζέ)
  • Lord George Jellice (ΛόρδοςΤζέλικο)
  • J. Mouhot (Μουό)
  • P. Leostic (Λεοστίκ)
  • J. L. Sibart (Σιμπάρ)
  • Κ. Πετράκης

Οι σαμποτέρ κατάφεραν να εισχωρήσουν στον χώρο του αεροδρομίου, διαπιστώνουν πως τα αεροπλάνα βρίσκονται συγκεντρωμένα στο νοτιοανατολικό άκρο της πίστας, ενώ οι αποθήκες στην άλλη άκρη. Τοποθετούν, λοιπόν, εκρηκτικά στην αριστερή πτέρυγα κάθε αεροπλάνου. Εκρηκτικά επίσης τοποθετήθηκαν στο χώρο όπου υπήρχαν βόμβες των γερμανικών αεροπλάνων και σ’ ένα κτίριο που στεγάζονταν μηχανήματα και γεννήτριες. Η έκρηξη είχε οριστεί μετά από δύο ώρες. Στο μεταξύ, οι σύμμαχοι ξεκινούν βομβαρδισμό του χώρου του αεροδρομίου, ως αντιπερισπασμό, για να καλυφθούν οι σαμποτέρ και να αποφευχθούν αντίποινα σε βάρος του κρητικού λαού. Η επιχείρηση είχε στεφθεί με απόλυτη επιτυχία.

Το φθινόπωρο του 1946 άρχισε πάλι να λειτουργεί η αεροπορική συγκοινωνία με αεροπλάνα τύπου DC – 3 (Ντακότες), αφού είχε διακοπεί από το 1941 λόγω του πολέμου. Το 1947 κατασκευάστηκε ένα μικρό κτίριο για την εξυπηρέτηση των υπηρεσιών και μια μικρή αίθουσα επιβατών. Το 1953 κατασκευάστηκε ο διάδρομος 09-27 με αρχικό μήκος 1.850 μέτρα. Το 1954 προσγειώθηκε για πρώτη φορά τετρακινητήριο αεροπλάνο τύπου DC-4 χωρητικότητας 64 επιβατών. Μετά το 1957 οπότε η νέα αεροπορική εταιρεία ” ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ” χρησιμοποίησε τα αεροσκάφη τύπου DC-68 των 95 θέσεων η αεροπορική κίνηση μεταξύ Ηρακλείου Αθήνας αύξανε συνεχώς.

Εικόνα 1. Προσοχή δεξιά το γαϊδουράκι κοντά στο αεροπλάνο. Το μεταφορικό μέσο της εποχής.

Ο σημερινός Αερολιμένας Ηρακλείου άρχισε να λειτουργεί σε νέα κτίρια το 1971. Απέχει 4 χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης, στην περιοχή Νέα Αλικαρνασσός

Εικόνα 2. Ο αερολιμένας Ηρακλείου τη δεκαετία 60-70

Στην περιοχή αυτή τα κτίρια ήταν ελάχιστα αλλά σιγά σιγά χτίστηκα σπίτια στην περιοχή της Ν. Αλικαρνασσού, χωρίς φυσικά να εμποδιστεί κανείς από τον πολεοδομικό σχεδιασμό, με αποτέλεσμα να φτάσουμε σήμερα να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα οι κάτοικοι και να ζητάνε επίμονα τη μετεγκατάσταση του αεροδρομίου.

Εικόνα 3. Το σύγχρονο αεροδρόμιο Ηρακλείου!

Το πρόβλημα με το υπάρχον αεροδρόμιο

Η περιοχή της Ν. Αλικαρνασσού είναι κυρίως αυτή που υποφέρει από τη λειτουργία του υπάρχοντος αεροδρομίου. Δεν ευθύνονται βεβαίως μόνο οι κάτοικοι που έχτισαν σε μια επιβαρυμένη περιοχή, αλλά και η πολιτεία που έδωσε άδειες οικοδομικές να χτιστούν γύρω από το αεροδρόμιο οικοδομές. Φταίνε και όσοι κάτοικοι «ρουσφετολογικά» εξασφάλισαν, αν εξασφάλισαν, τέτοιες άδειες. Αν το έκαναν κακώς διαμαρτύρονται τώρα γιατί προφανώς ήξεραν τα προβλήματα που θα δημιουργούσε το αεροδρόμιο στην υγεία τους (βιολογική και ψυχική). Μέχρι κάποιο χρονικό διάστημα το αεροδρόμιο λειτουργούσε παράλληλα και ως στρατιωτικό. Ωστόσο, η πολιτεία υπάρχει για να επιλύει τα προβλήματα των πολιτών. Στα πλαίσια αυτά προτάθηκαν διάφορες λύσεις μεταξύ και αυτών του λοξού διαδρόμου που δεν προχώρησαν. Διαχρονική λοιπόν είναι η απαίτηση των κατοίκων της Αλικαρνασσού για την εύρεση λύσης. Μάλιστα η ηχορύπανση σε κατοικημένες περιοχές είναι βασανιστήριο για όσους δεν έχουν συνηθίσει, κυρίως στους επισκέπτες, (γιατί οι κάτοικοι πια γνωρίζουν και τον τύπο των αεροπλάνων από τον ήχο τους), αλλά όπως και αν είναι είναι ένα πρόβλημα που αναζητεί λύση. Τυπικά απαγορεύεται η λειτουργία τους κατά τις νυχτερινές ώρες αλλά πες στο αεροπλάνο που προέρχεται από το εξωτερικό να μην προσγειωθεί, μετά από ταξίδι 4 ή και 5 ωρών! Το αεροδρόμιο αυτό από στοιχεία που υπάρχουν στη διάθεσή μας από πέρυσι εξυπηρέτησε περίπου εφτά εκατομμύρια επιβάτες. Φέτος δεν έχει κλείσει ακόμα η σεζόν και δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε το πλήθος του επιβατικού κοινού, αλλά οπωσδήποτε ήταν περισσότεροι. Προφανώς λοιπόν θα υπήρχαν περισσότερες προσγειώσεις και απογειώσεις!

Είναι περίπου 15 και πάνω χρόνια από τότε που εκπονήθηκε ολοκληρωμένη μελέτη, βασισμένη στο masterplan του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου που ως βέλτιστη λύση επέλεξε τον «Λοξό Διάδρομο» σε συνέχεια του υφιστάμενου αεροδρομίου υπό βόρειο-δυτική του σημερινού γωνία προς την θάλασσα, ώστε αφ’ ενός να αποφεύγεται πλέον η σημερινή ηχητική κ.λπ. όχληση στην Αλικαρνασσό και αφετέρου να λειτουργεί καλύτερα υπό ισχυρούς πλάγιους, νότιους ή βόρειους ανέμους.

Επιπλέον, συμπληρωματικά με τον λιμενοβραχίονα Ηρακλείου, σχηματίζεται νέος τεχνητός προστατευμένος θαλάσσιος κόλπος περί τα 700 στρέμματα που προσθέτει απεριόριστες πρόσθετες δυνατότητες στο Ηράκλειο.

Όμως το 2003 και αφού είχαν παραληφθεί πλήρεις μελέτες του Λοξού Διαδρόμου, χωρίς καν επιστημονικούς λόγους, τεκμηρίωση, συζήτηση, επιχειρήματα, ενημέρωση ή δημόσια διαβούλευση, δηλώθηκε ξαφνικά με καθαρά πολιτική απόφαση, ότι αντί επέκτασης και ανακαίνισης εντός Ηρακλείου, απαιτείται ολική μετεγκατάσταση στο Καστέλλι Πεδιάδας, σε υψόμετρο 340 μ., με επιπλέον πρόσθετη της σημερινής οδική διαδρομή 74 χλμ. και πρόσθετη διάρκεια 80 λεπτών μετά επιστροφής, αντίστοιχη της διαδρομής Ηράκλειο-Ρέθυμνο.

Εικόνα 4.μακέτα του λοξού διαδρόμου του αεροδρομίου Ηρακλείου.

Αρκετοί πολίτες θεωρούν σήμερα λανθασμένα πως τάχα το νέο αεροδρόμιο δεν θα τους επιβαρύνει οικονομικά καθόλου, πως θα πληρωθεί όχι με εθνικούς αλλά με ιδιωτικούς και κοινοτικούς πόρους, ότι η Πεδιάδα αποτελεί την βέλτιστη λύση, ότι οι ντόπιοι σε Ηράκλειο και Καστέλλι θα απολαύσουν τάχα υψηλά κέρδη, ισχυρή ανάπτυξη με ασήμαντες επιπτώσεις, μειονεκτήματα, κλπ.  Είναι όμως έτσι;

Η μέχρι σήμερα εντελώς ατεκμηρίωτη πολιτική απόφαση μεταφοράς του μεγαλύτερου Κρητικού αεροδρομίου «μακράν εκτός Ηρακλείου», εγείρει σωρεία ερωτημάτων όσον αφορά στοιχειώδη επιστημονικά κριτήρια για καταλληλότητα, κόστος κατασκευής και λειτουργίας, συνέργειες, τουριστικό προϊόν, πρωτογενή παραγωγή, περιβάλλον, ανταγωνιστικότητα, αειφορία στις τοπικές κοινωνίες των Δήμων Ηρακλείου και Μινώα Πεδιάδος και την γενικότερη βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία της Κρήτης. 

Το αεροδρόμιο  Καστελλίου

Ο Διεθνής Αερολιμένας Καστελλίου(συντομογραφίες: ICAO: LGTL,ΥΠΑ: ΚΑΤΛ) είναι στρατιωτικό αεροδρόμιο που βρίσκεται στο Καστέλλι (Kastellum-lli) στο νομό Ηρακλείου. Το Αεροδρόμιο βρίσκεται σε υψόμετρο 360 μέτρων(1.180 πόδια) από τη στάθμη της θάλασσας. Στον αερολιμένα προγραμματίζονται έργα για τη χρήση του ως νέου αεροδρομίου για το Ηράκλειο. Τα έργα θα ξεκινήσουν στις αρχές του 2019 και το αεροδρόμιο θα λειτουργήσει με τη νέα του μορφή το 2023.  Σε μελέτη της Περιφέρειας Κρήτης, προβλέπεται η σιδηροδρομική σύνδεση του Ηρακλείου με τον νέο αερολιμένα.

Η ιστορία της Μονάδας αρχίζει το Νοέμβριο του 1940 με την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ομάδα Άγγλων και Ελλήνων τεχνικών, άρχισε τη μελέτη, τη χάραξη και τη κατασκευή ενός βοηθητικού διαδρόμου προσγείωσης, τον οποίον όμως στη συνέχεια αχρήστευσαν, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της Μάχης της Κρήτης.

Οι Γερμανοί έφτασαν στο Καστέλλι στις 2 Ιουνίου 1941. Διαπίστωσαν ότι στην πεδιάδα του Καστελλίου (το αρχαίονομφάλιον πεδίον)  υπήρχε ένα αεροδρόμιο υπό κατασκευή που είχαν αρχίσει να δημιουργούν οι Άγγλοι για την άμυνα του νησιού. Στο αεροδρόμιο όπως φαίνεται στην αεροφωτογραφία, όταν άρχισε να κατασκευάζεται αρχές του 1941, οι σύμμαχοι δεν είχαν καταλήξει στον προσανατολισμό των διαδρόμων.

Στη φωτογραφία διακρίνονται τρεις διάδρομοι. Ένας βορράς-νότος, ένας ανατολή δύση και ένας με κατεύθυνση νοτιοδυτικά-βορειοανατολικά. Τη λήψη της φωτογραφίας έκανε αεροφωτογραφικό αεροσκάφος της 2 (F) 123 το οποίο πέταξε πάνω από το Καστέλλι ερχόμενο από το Τατόι, όπου και ήταν η έδρα της μονάδος  αεροφωτογράφισης 2 (F) 123 από 26/5/1941 έως 17/5/1942.

Εικόνα 5. Ο βομβαρδισμός από τα συμμαχικά αεροπλάνα του αεροδρομίου Καστελλίου το 1943 (4 Οκτωβρίου).

Δυο μέρες αργότερα επανήλθαν τα συμμαχικά αεροπλάνα για να βομβαρδίσου ξανά το αεροδρόμιο Καστελλίου (στις 6 Οκτωβρίου 1943) αλλά κατά λάθος βομβάρδισαν το Αμαριανό. Για το περιστατικό έχουν αναφερθεί οι καταγόμενοι από το ΑμαριανόΕμμ. Ε. Δετοράκης γιατρός, και ο  Εμμανουήλ Ελευθ. Τζουανάκης μηχανολόγος μηχανικός που ζει στο Κεντάκυ της Αμερικής. Κατά καιρούς έχω συζητήσει μαζί τους αποκαλύπτοντας μου την προφορική ιστορία εκείνου του καιρού, καθώς επίσης και με τους τραυματίες Θεοχάρη Ευστ. Δετοράκη και Αικατερίνη Φραγκιαδάκη του Γεωργίου που ήταν οι βαρύτερα τραυματίες μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Αμαριανού. Επίσης έχω δει και τις γραπτές μαρτυρίες των ως άνω Εμμ. Δετοράκη και Εμμ. Τζουανάκη και προτίθεμαι προσεχώς να  αναφερθώ στον βομβαρδισμό αυτό και να ερμηνεύσω το αίτιο και αιτιατό των γεγονότων, πράγμα που επιχειρήθηκε προσεχώς να γίνει σε δημοσίευμα χωρίς όμως την ανάλογη ιστορική ερμηνεία, ούτε και την παρουσίαση ολικώς των γεγονότων. Θα αναφερθώ στο ίδιο έντυπο και θα ζητήσω ανάρτηση του ίδιου γεγονότος και ακριβώς στην ίδια σελίδα. Η κρητική μαντινάδα «όσοι χαρκομουζώνονται, θαρρείς χαρκιάδες είναι, και όσες χτυπούν τα πέταλα ..ανυφαντούδες είναι» μαρτυρεί εύλογα πόσο δύσκολη είναι η κάθε δουλειά, αν δεν τηρείς κανόνες και αν δεν έχεις την δέουσα μεθοδολογία.

Λίγα λόγια για την υπόθεση του σύγχρονου αεροδρομίου Καστελλίου

Επανερχόμενοι όμως στο θέμα του αεροδρομίου Καστελλίου να αναφερθούμε λίγο στο ιστορικό. Η υπόθεση της δημιουργίας του νέου αεροδρομίου Καστελλίου είναι παλιά και ανάγεται στα χρόνια πριν τους Ολυμπιακούς αγώνες, όταν, το Καστέλλι, το Θραψανό και το Αρκαλοχώρι ήταν αυτοτελείς δήμοι. Εγώ προσωπικά το άκουσα τότε από τους υποψηφίους των συνδυασμών του Δήμου Καστελλίου, αλλά ίσως να υπέβοσκε και νωρίτερα. Τούτο ήταν αιτία και θορύβησε τόσο τους Δημάρχους των Δήμων Αρκαλοχωρίου κ. Γιαννόπουλο και του Θραψανού κ. Λαδωμένο να σκεφτούν στις νέες συνενώσεις το «Δήμο ΜινώαΠεδιάδας». Αφού δεν κατάφερε ο Δήμαρχος Αρκαλοχωρίου να το μετονομάσει σε Αρκαλία ή Αρκαλόπολη(αν θυμάμαι καλά τα δημοσιεύματα του τύπου της εποχής) προκειμένου να επιβληθεί δια του ονόματος ως πρωτεύουσα του νέου Δήμου, και αν διαχειρίζονται τα υποτιθέμενα χρήματα οφέλη του νέου αεροδρομίου, αρκέστηκαν στην συνένωση των δήμων και όλα αυτά για την οικονομική πίτα! Γιατί αν ήταν από αγάπη, θα μοίραζαν τις υπηρεσίες μεταξύ των τριών κωμοπόλεων και όχι να συγκεντρωθούν όλες στο Αρκαλοχώρι. Τυπικά έγινε η έδρα του Δήμου στον Ευαγγελισμό, γίνονται πέντε – έξι συνεδριάσεις, άντε 10 το χρόνο για τα μάτια του κόσμου, αλλά επί της ουσίας το Αρκαλοχώρι είναι αυτό που κινεί τα νήματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι 8 χρόνια περίπου τώρα δεν ενδιαφέρθηκε κανείς (ούτε και η αντιπολίτευση) να κάνουν λόγο για την ανέγερση δημαρχικού μεγάρου στον Ευαγγελισμό. Άρα όλα για την «πίτα» γίνονται και έγιναν! Ποια πίτα όμως; Του αεροδρομίου; Παρακάτω θα δούμε αν είναι «πίτα» ή δηλητήριο.

Τελικά, λοιπόν, μετά από πολλές και διάφορες αναβολές, στο διαγωνισμό του Οκτωβρίου του 2016 υπήρξε ένας μόνο συμμετέχων, ο οποίος κέρδισε την κατασκευή του αεροδρομίου με αντάλλαγμα την παραχώρησή του για 35 έτη. Η επενδυτική ομάδα απαρτίζεται από μια Ινδική κατασκευαστική εταιρεία σε συνεργασία με την ΤΕΡΝΑ. Η ΤΕΡΝΑ είναι γνωστή εκτός από την πανελλήνια φήμη της, ειδικότερα στην Κρήτη καθώς εμπλέκεται σε διάφορα έργα «πράσινης ανάπτυξης». Δεν είναι επίσης τυχαίο ως φαίνεται πως σχετίζεται και με τα σχεδιαζόμενα καλώδια υψηλής τάσης που θα περνούν από την Κρήτη και θα συνδέουν την ηπειρωτική χώρα και την Ευρώπη. Η επίσημη μελέτη του έργου ήταν προϋπολογισμού στα 800 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η προσφορά της ως άνω εταιρείας είναι 480 εκατομμύρια ευρώ, άρα εκ πρώτης όψεως συμφέρουσα. Έχει όμως και μια άλλη ανάγνωση αυτό που οφείλουν οι ειδικοί να το «δουν». Κάνοντας το «συνήγορο του διαβόλου» διερωτώμαι γιατί τόσο καλή προσφορά; Μας αγαπούν τόσο πολύ; Μήπως βάλουν υλικά με αστοχίες για να ρίξουν το κόστος;

Ας διερευνήσουμε όμως ένα προς ένα τα στοιχεία μεταξύ του αεροδρομίου Καστελλίου και του ΛΟΞΟΥ ΔΙΑΔΡΟΜΟΥ στο αεροδρόμιο Ηρακλείου.

α) Ασύγκριτα μεγαλύτερη ασφάλεια πτήσεων: 

Τριγύρω και πέραν της πεδιάδας Καστελλίου, υπάρχουν ορεινοί όγκοι επικίνδυνοι για πτήσεις, σε βαθμό που να απαιτείται ριζική αλλαγή του τοπίου με εκσκαφές και κοπές ορεινών όγκων 10,7 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων, που ισοδυναμούν στα ανάγλυφα 3500 εξαόροφων πολυκατοικιών κάτοψης 200μ2, ενώ παραμένει άγνωστο που και πώς θα διατεθούν.  Απαλλοτριώσεις ορεινών όγκων επιβάλλονται μέχρι τον Αχεντριά, 4 χιλιόμετρα από τα νότια Κρητικά παράλια. Επιπλέον, τα συχνά φαινόμενα πυκνής πάχνης-ομίχλης στην πεδιάδα επίσης υποβαθμίζουν επικίνδυνα ορατότητα και ασφάλεια.

Εικόνα 6. φαινόμενα πυκνής πάχνης-ομίχλης στην πεδιάδα (1)

Εικόνα 7. φαινόμενα πυκνής πάχνης-ομίχλης στην πεδιάδα (2)

Αντιθέτως, ο Λοξός  Διάδρομος  προσφέρει ασύγκριτα μεγαλύτερη ασφάλεια, με απόλυτη, διαρκή, ανεμπόδιστη, μέγιστη ορατότητα, χωρίς επικίνδυνα φυσικά εμπόδια, χωρίς ομίχλη, ενώ σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης προσφέρει εγγύτατες, άμεσες, πολύ υψηλότερου βαθμού υπηρεσίες διάσωσης, πρώτων βοηθειών-νοσηλείας, νοσοκομεία, άφθονους γιατρούς, εναλλακτική δυνατότητα προσθαλάσσωσης λόγω θάλασσας κλπ . (Βλέπε εικόνα  4)

β) Πολλαπλάσιο κόστος κατασκευής και ασύγκριτα λιγότερα παράπλευρα κόστη-απώλειες για ντόπιους και Κρήτη σε σχέση με το λοξό διάδρομο. 

Το Καστέλλι συνδέεται με αρκετά υψηλότερο κόστος κατασκευής, όπως ρητά είχαν παραδεχτεί πρώην κυβερνητικοί λόγω υψηλού κόστους νέων κτηρίων, υποδομών και απαλλοτριώσεων.  Απεναντίας, ο Λοξός έχει ασύγκριτα λιγότερο κόστος κατασκευής, (περί τα 400 εκατομμύρια, ή κάτω του ενός τετάρτου του κόστους στο Καστέλλι), καθώς πανάκριβες υφιστάμενες υποδομές δεν απαξιώνονται ή εγκαταλείπονται για να ρημάξουν κατά την συνήθη πρακτική, πλέον και την κρίση, αλλά διαρρυθμίζονται, συμπληρώνονται και συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται.  Ο Λοξός Διαδρομος συνδέεται και με ελάχιστο κόστος απαλλοτριώσεων και ζημιών, αφού ένα τμήμα του είναι μέσα στην θάλασσα, η έκταση της κλειστής 126 Σμηναρχίας Μάχης Ηρακλείου είναι πλέον απόλυτα διαθέσιμη, αποφεύγεται η μόνιμη καταστροφή χιλιάδων στρεμμάτων γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και η σημαντική απώλεια αγροτικών προϊόντων και αγροτικής απασχόλησης.

 

Εικόνα 8. Εικόνα του χώρου όπου θα κατασκευαστεί το αεροδρόμιο Καστελλίου

 

Έως και το 55% του κόστους κατασκευής και λειτουργίας και οι αστοχίες στον προϋπολογισμό, επιβαρύνουν εθνικούς πόρους και άρα απαιτούν νέο δανεισμό και νέους φόρους για όλους.Αντί λοιπόν για οικονομικά οφέλη θα πρέπει οι πολίτες να συνεισφέρουν επιπλέον για το έργο. Αυτοόι οι πολίτες που δεν έχουν πια οικονομικούς πόρους γιατί τους πήραν τις περιουσίες τους.

γ) Ωφελιμότερο κόστος λειτουργίας, βέλτιστη, ταχύτατη και εύκολη πρόσβαση, πολύ υψηλότερη βιωσιμότητα:

Η λύση Καστέλλι δημιουργεί τεχνητή ανάγκη μακρινών πρόσθετων διαδρομών και αντίστοιχου χρόνου και κόστους σήμερα μη αναγκαίου.  Απαιτούνται δεκάδες εκατομμύρια πρόσθετα χιλιόμετρα ετησίως και δεκάδες χιλιάδες πρόσθετες ανθρωποώρες λόγω μετακινήσεων προσωπικού, τουριστών, χρηστών, εφοδιασμού με υλικά και καύσιμα, κίνηση εμπορευμάτων, κλπ.  Μόνο για εφοδιασμό καυσίμων, που σήμερα γίνεται από την θάλασσα, θα χρειάζονται συνεχείς αποστολές βυτίων από τα (Ε) λληνοπεράματα, απόσταση μετά επιστροφής 100Χμ., με ρυθμό ένα ανά έξη λεπτά, με ότι συνεπάγεται για την ασφάλεια σε ΒΟΑΚ κλπ παραμέτρους στο οδικό δίκτυο.

Είναι προφανές ότι το πιο μεγάλο αεροδρόμιο του νησιού πρέπει να παραμείνει δίπλα στο πιο μεγάλο εμπορικό λιμάνι του.  Μαζί πόλη-αεροδρόμιο-λιμάνι-Β.Ο.Α.Κ., βελτιστοποιούν και αλληλοσυμπληρώνουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες τους. Εάν π.χ. το Ηράκλειο θέλει να γίνει ανταγωνιστική αφετηρία για κρουαζιέρες, το αεροδρόμιο πρέπει να παραμείνει εδώ.

δ) Καταστρέφεται η ντόπια πρωτογενής παραγωγή: 

Η λύση Καστέλλι αντιστοιχεί σε οριστική αχρήστευση και εγκατάλειψη αγροτικών εκτάσεων όχι μόνο εντός και εγγύς του αεροδρομίου, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, αν και πρόκειται για πολύτιμη, εύφορη, αρδευόμενη γη, ιδιαίτερα υψηλής παραγωγικότητας, σπάνια και αναντικατάστατη στην Κρήτη.  Επισήμως, τουλάχιστον έξη χιλιάδες στρέμματα εύφορης γης (και ανεπισήμως αρκετές χιλιάδες περισσότερα λαμβάνοντας υπόψη και τις εκτάσεις των συνοδών έργων), με περί τις 200 χιλιάδες ελαιόδεντρα και κήπους, αποσύρονται ή και αποψιλώνονται-ερημοποιούνται οριστικά, ενώ θα έπρεπε να διαφυλάσσονται ως κόρη οφθαλμού, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις περί αειφορίας αρχές, την κορυφαία εθνική στρατηγική ανάγκη για διατροφική αυτάρκεια, την τοπική απασχόληση, αλλά και άπασα την σημερινή εθνική και κοινοτική νομοθεσία. Για να ξεκινήσει το έργο θα πρέπει λοιπόν να κοπούν περίπου 200 χιλιάδες ρίζες ελιές. Αν υπολογίσουμε ότι μια ελιά παράγει 10 κιλά λάδι το χρόνο κατά μ.ο. οι 200 χιλιάδες θα παράγουν ετησίως 2 εκατομμύρια κιλά λάδι, και αν πουλιέται με περίπου καθαρή τιμή τα 3 ευρώ θα εισπράττονται 6 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από την περιοχή μόνο από το λάδι. Σκεφτείτε και τα ωφέλη από τους κήπους και τα αμπέλια. Συνεπώς αυτά τα χρήματα θα λείψουν και θα γονατίσουν οικονομικά την περιοχή. Πέρα από την ρύπανση θα αλλάξει και το μικροκλίμα με επιπτώσεις και άδειασμα των υδατοαπαθηκών του κάμπου απ όπου με γεωτρήσεις ξεδιψά και το Ηράκλειο αλλά και αλλαγή στις βροχοπτώσεις που θα επηρεάσουν τα νερά του φράγματος του Αποσελέμη.

Στην τοπική οικονομία της πεδιάδας Καστελλίου, οι απώλειες αγροτικής παραγωγής, επιδοτήσεων, αγροτικών μεροκάματων, ίσως αντιστοιχούν σε ζημιά άνω των 15 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό που θα εκλείψει οριστικά από την περιοχή.  Η υπόσχεση ότι τάχα τα τρέχοντα εισοδήματα του πρωτογενούς τομέα θα αναπληρωθούν με θέσεις εργασίας για ντόπιους πρώην γεωργούς και κτηνοτρόφους χωρίς σχετικές ειδικότητες, χωρίς να ισχύει εντοπιότητα, με διαθέσιμους τους έμπειρους υπαλλήλους εκ του Ηρακλείου, είναι το λιγότερο αμφίβολη.  Ρωτήστε, τι θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν για ανειδίκευτους ντόπιους στα Σπάτα (με κάπου 200 χιλιάδες μόνιμο τριγύρω πληθυσμό και διαρκή δωδεκάμηνη χρήση υπό του μισού και πλέον πληθυσμού της Ελλάδας) και τι τοπικά εισοδήματα εκεί απέκτησαν…;

Εξάλλου, εδώ θα προσθέσω και μια άλλη παράμετρο. Αφού θα γίνει η μετεγκατάσταση του αεροδρομίου στο Καστέλλι  και θα πάρουν γη από τους κατοίκους της περιοχής, και εφόσον το αεροδρόμιο του Ηρακλείου εγκαταλειφθεί, γιατί να μη ζητηθεί ο χώρος του να μοιραστεί αναλογικά σε ανθρώπους που έχασαν τις περιουσίες τους και να μην πληρωθούν για τις χαμένες περιουσίες; Να δεσμευτούν όμως ότι θα τις μετατρέψουν σε καλλιέργειες και όχι οικόπεδα.

ε) Έχει πολύ μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα: 

Οι κάτοικοι στο Δήμο Μινώα Πεδιάδας περιμένουν πολλά, κυρίως από την εμπορική χρήση της απομένουσας πέριξ του έργου γης.  Όμως, ένα αεροδρόμιο με εποχιακή πεντάμηνη κίνηση, με μικρό μόνιμο πέριξ πληθυσμό 15 χιλιάδων, πλέον και με άνεργες και ακτήμονες εκατοντάδες πρώην αγροτικές οικογένειες, επιβαρυμένη με βαθιά αλλαγμένο, σκαμμένο, εκχερσωμένο και μισο-βιομηχανικό τοπίο, με υψηλό θόρυβο, τροχαία κίνηση, μόνιμη ατμοσφαιρική (ειδικά τις μέρες άπνοιας) και οπτική ρύπανση, ολιγότερο υγιεινές συνθήκες, πλέον πολύ ολιγότερο επιθυμητή για κατοικία, με προβλεπόμενη ήδη μετεγκατάσταση περί του 17% των κατοίκων Καστελλίου και τριγύρω χωριών, ίσως προκαλέσει μαζική φυγή κατοίκων προς τα αστικά κέντρα και να υπάρξει μεγαλύτερη ερημοποίηση των οικισμών.  Επιπτώσεις των καυσαερίων θα γίνουν αισθητές και στην πεδιάδα (αιθαλομίχλη) και στο οροπέδιο Λασιθίου, ενώ κάθε μελλοντική επέκταση θα οδηγεί και σε περαιτέρω καταστροφή.

ζ) Ασύγκριτες δυνατότητες νέων δραστηριοτήτων και μελλοντικής επέκτασης: 

Σε αντίθεση με το Καστέλλι, η επέκταση του αεροδρομίου με τον Λοξό Διάδρομο, επιτρέπει κυριολεκτικά απεριόριστες μελλοντικές δυνατότητες και οιαδήποτε περαιτέρω επέκταση ή χρήση στο απόλυτα χαμηλότερο κόστος.  Ειδικότερα, ο νέος ήσυχος θαλάσσιος κόλπος 700 στρεμμάτων που σχηματίζεται, δημιουργεί άφθονες δυνατότητες για νέες χρήσεις, όπως σταθμό φιλοξενίας στόλου υδροπλάνων, πίστα υδροπλάνων, νέες τουριστικές και λιμενικές ευκαιρίες για επέκταση εγκαταστάσεων της κορεσμένης σήμερα μαρίνας και μελλοντικά και του λιμανιού Ηρακλείου, μεγάλες νέες δυνατότητες άμεσης φορτοεκφόρτωσης επιβατών και εμπορευμάτων, μεταξύ οχημάτων-πλοίων-αεροσκαφών, νέο χώρο χρήσης για ναυτικούς ομίλους, κλπ, ήπιες παράλιες ή ναυτικές δραστηριότητες, ασύγκριτα μεγεθύνοντας την συνολική απόδοση της επένδυσης.

η) Το σημερινό κτηματολόγιο της πεδιάδας Καστελλίου: 

Η μη απαλλοτρίωση μπορεί να γίνει αιτία για σχεδιασμό με σκοπό την περεταίρω αύξηση της παραγωγής σε πρωτογενή τομέα και μεταποίησης, αύξηση της απασχόλησης, άμεση τόνωση των εισοδημάτων, μείωση του κόστους παραγωγής και ήπια ανάπτυξη σε οικολογική και βιώσιμη βάση, χωρίς καν τις μεγάλες και αναντικατάστατες σημερινές απώλειες και την πλήρη υποβάθμιση της ζωής.

θ) Πολύ χαμηλότερο κόστος και τέλη για τους χρήστες: 

Στα πρότυπα των Σπάτων, η κάθε αύξηση κόστους κατασκευής και λειτουργίας θα αντανακλάται στα τέλη χρήσης, όπου πλέον θα προστίθεται και το υψηλότερο κόστος πρόσβασης.  Επιπλέον, ας μην ξεχνάμε ότι και μετά την επέκταση και έως ότου αλλάξει η σημερινή τουριστική και οικονομική πραγματικότητα, το όποιο αεροδρόμιο Ηρακλείου θα παραμείνει ένα «εποχιακό αεροδρόμιο» μιας πεντάμηνης ή εξάμηνης τουριστικής περιόδου, στο οποίο με το Καστέλλι θα προστεθούν και οι απώλειες από τις σημερινές συνέργειες, που θα μειώσουν και άλλο την ανταγωνιστικότητα του.

ι) Πολιτιστική καταστροφή

Ήδη σε παλαιότερο δημοσίευμα μου αναφέρθηκα για την καταστροφή των μικροτοπωνυμίων που θα περικλείσει το αεροδρόμιο. Είχα επισημάνει τότε ότι είναι επιτακτική ανάγκη να καταγραφούν, να ερμηνευτούν και να συσχετιστούν το καθένα με την ιστορία του. Μέχρι τούτη την ώρα που γράφεται αυτό το κείμενο δεν γνωρίζω να έχει γίνει κάτι προς την κατεύθυνση αυτή. Ούτε από την πλευρά του δήμου, ούτε και από τους πολιτιστικούς συλλόγους της περιοχής. Για άλλα μεριμνούν και τυρβάζουν πάντως! Από τούτο το βήμα τους παραδίνω στην κρίση των αναγνωστών και αν δεν γίνει κάτι και χαθούν τόσο μικρο-τοπωνύμια να θεωρηθούν υπεύθυνοι αυτοί που δεν κατέβαλλαν καμιά προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση και να τους «τιμήσετε δεόντως» με την ψήφο σας όταν έρθει ή ώρα της εκλογής!

Κάτι ακόμα τελευταίο: Όσοι δε θέλουν το αεροδρόμιο ας ενεργοποιηθούν προς την αρχαιολογική κατεύθυνση γιατί έτσι μόνο ενδεχόμενα μπορεί να σταματήσει. Υπάρχει ένας αρχαιολόγος που έχει κάνει σημαντικές επιφανειακές μελέτες σε όλη την Πεδιάδα. Είναι ο Νίκος ο Παναγιωτάκης από τη Βόνη. Ας ρωτηθεί που έχει εντοπίσει επιφανειακά αρχαιολογικά ευρήματα και ας ξεκινήσουν σε συνεργασία  με την αρχαιολογική υπηρεσία δοκιμαστικές ανασκαφές. Ίσως είναι δυνατόν μέσω της αρχαιολογικής υπηρεσίας που είναι πανίσχυρη να σταματήσουν όλες οι ενέργειες που στοχεύουν στην καταστροφή του κάμπου της Πεδιάδας, ενώ για το συγκεκριμένο έργο υπάρχει και η οικονομικότερη λύση του λοξού που φυλάχτηκε στα συρτάρια.

Τελειώνοντας

Να επισημάνουμε πως: Είναι πολλαπλώς ακριβότερο και κοστοβόρο αεροδρόμιο, θα έχει σίγουρα ολιγότερη χρηστικότητα για ντόπιους και ξένους και θα λειτουργήσει πιθανότατα υπό μια πλέον «αποικιακή» σύμβαση εκμετάλλευσης.  Εάν μάλιστα η σύμβαση αυτή περιέχει όρους ανάλογους των Σπάτων, ούτε η τοπική κοινωνία πρόκειται να δει έσοδα από δημοτικούς φόρους, ούτε το κράτος φόρους ή ΦΠΑ για αρκετές δεκαετίες.

Το ότι στο Καστέλλι έχουμε χαμηλότερη ασφάλεια, πολλαπλάσιο κόστος κατασκευής και τέλη λειτουργίας, αυξημένο πρόσθετο κόστος πρόσβασης, μεταφορών, εισιτηρίων, είναι εξαρχής δεδομένο. Θα υπάρξουν οξύτατες παράπλευρες περιβαλλοντικές απώλειες με αποψίλωση τεράστιων εκτάσεων πολύτιμης εύφορης γης, χιλιάδες αναντικατάστατες χαμένες παραδοσιακές θέσεις απασχόλησης, μεγάλες αναντικατάστατες απώλειες πρωτογενούς παραγωγής, μαζί με την απόλυτη υποβάθμιση της ποιότητας ζωής, μάλλον αρκούν να αναδείξουν την κραυγαλέα ακαταλληλότητα του συγκριτικά με τον Λοξού.

Εν κατακλείδι, για να προοδεύσει ο τόπος, οι πολιτικοί πρέπει να πάψουν να αποσιωπούν αλλά αντιθέτως να υλοποιούν υποχρεωτικά το νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα όλων των δικαιούχων πολιτών. Ευρύς δημόσιος διάλογος και ευρεία συμμετοχή των πολιτών, στην αναζήτηση βέλτιστων-τεκμηριωμένων λύσεων.Να σταματήσουν οι αδικαιολόγητες, αδόκιμες, ή υστερόβουλες επιλογές ή οι τα «μεγαλόστομα λόγια» Πολιτικών Γραφείων και Δημοτικών Συμβουλίων, ήδη βεβαρημένων με την σημερινή κρίση.

Σας ευχαριστώ πολύ όλους όσους φτάσατε μέχρι εδώ και διαβάσατε τις απόψεις μου και τιμήσατε τον κόπο μου.

Φιλικά

Δρ Γεώργιος Μιχ. Κορναράκης

 

 





Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *