«Η νηστεία είναι φάρμακο» -Γράφει η Τερέζα Βαλαβάνη, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Η ηθελημένη απάρνηση ιδιαίτερων τροφών σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους με σκοπό μέσο του σωματικού εξαγνισμού, το καταλάγιασμα των παθών και των αισθήσεων, την πνευματική αφύπνιση και την συνειδησιακή διεύρυνση, την πρόσληψη θείας χάρης και ευλογιάς, απαντάται από των αρχαιοτάτων χρόνων, αλλά και στις μέρες μας, σαν συνήθης πρακτική της άσκησης λατρείας των πιστών όλων των μεγάλων θρησκειών του κόσμου, άσχετα από δογματικές διαφορές.

Όλες οι θρησκείες ζητούν από τους πιστούς τους να νηστέψουν. Το ορθόδοξο τελετουργικό περιλαμβάνει 200 μέρες νηστείας, αποχή από ζωικές πρωτεΐνες και λάδι, με αρχαιότερη από τον 4ο αιώνα και μεγαλύτερη περίοδο (49 μέρες) την Σαρακοστή, που ξεκινάει την Καθαρή Δευτέρα και ολοκληρώνεται το Μεγάλο Σάββατο, προς ανάμνηση της 40ήμερης νηστείας του Χριστού στην έρημο. Παραδοσιακά η Κυρά-Σαρακοστή συμβολιζόταν από μια καλόγρια από χαρτί ή ζυμάρι, χωρίς στόμα, με χέρια σταυρωμένα σε στάση παράκλησης και 7 πόδια, ένα για κάθε βδομάδα. Έκοβαν ένα κάθε Σάββατο, το τελευταίο το Μεγάλο Σάββατο. Το έβαζαν μέσα σε ξερά σύκα ή ψωμί της Ανάστασης, όποιος το έβρισκε του έφερνε γούρι.

Σύμφωνα με τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά «η νηστεία είναι εντολή ζωής». Πρωτοαναφέρεται στην πανάρχαια θεϊκή εντολή προς τους πρωτοπλάστους να μην φάνε από τον απαγορευμένο καρπό: «Μη φάγητε απ’ αυτού, μηδέ εγγίσητε αυτόν, δια να μην αποθά- νητε». Η νηστεία σύμφωνα με το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα επιδιώκει κάθαρση σώματος και ψυχής. Είναι συνυφασμένη με διαρκή προσευχή, ελεημοσύνη, αγάπη για το πλησίον, αυταπάρνηση, απόλυτη διακριτικότητα και ταπεινότητα. Το τροπάριο του εσπερινού της Καθαρής Δευτέρας προτρέπει: «Αληθής νηστεία, η των κακών αλλοτρίωσις, εγκράτεια γλώσσης, θυμού αποχή, επιθυμιών χωρισμός, καταλαλίας, ψεύδους και επιορκίας, η τούτων ένδεια, νηστεία εστίν αληθής και ευπρόσδεκτος».

Η άσκηση της νηστείας αποτελεί μορφή πνευματικής αυτοπειθαρχίας. Ο πατήρ Φιλόθεος Φάρος ζητάει από τους πιστούς όχι μόνο αποχή από συγκεκριμένες τροφές, αλλά και ολιγοφαγία. Οι πατέρες της εκκλησίας προτείνουν να τρώμε καθημερινά, όπως οι μοναχοί, μόνο μια φορά και να φροντίζουμε να μην χορταίνουμε. «Να αναζητεί κανείς την τροφή και όχι την τρυφή, την πόση και όχι την μέθη, την χρήση και όχι την αμετρία και την κατάχρηση». Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς προτρέπει στην φιλανθρωπία. «Εσύ πεινάς με την θέληση σου, χόρτασε λοιπόν αυτόν που είναι πεινασμένος χωρίς την θέληση του.Τότε η νηστεία σου θα είναι σαν το περιστέρι που έχει στο ράμφος του κλάδο ελιάς και ευαγγελίζεται το αγαθό». Ο χαρακτήρας της νηστείας είναι εξαγνιστικός. «Τιμή γαρ νηστείας ουχί σιτιών αποχή, αλλ’ αμαρτημάτων αναχώρησις» (Ιωάννης ο Χρυσόστομος).

Άλλωστε « παχιά κοιλιά δεν γεννά λεπτό νου», όπως αποφαίνεται ο λαός. Η ψυχική ωφέλεια της νηστείας έγκειται στην ενδυνάμωση του χαρακτήρα, στην ενίσχυση της θέλησης, της αυτοπεποίθησης, της εγκράτειας, της λιτότητας, της αυτάρκειας, στην αποφυγή καταχρήσεων. Χαρίζει αίσθημα ηρεμίας και γαλήνης, κάθαρσης, οξύνοιας, ευδαιμονίας, ευεξίας, ανάτασης, ηθικής ικανοποίησης, πνευματικότητας. Οργανικά μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια σωματικού βάρους, στην αποτοξίνωση του οργανισμού, στη ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος, στην συνολικά καλύτερη λειτουργία των οργάνων, στην αύξηση της καλής χοληστερόλης και στην μείωση χολιστερίνης και τριγλυκεριδίων, στον καθαρισμό των αρτηριών, στην αποκατάσταση της φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης και της ισόρροπης εντερικής λειτουργίας, σε αποσυμφόρηση του πεπτικού συστήματος και του ήπατος, σε εναρμόνιση του ορμονικού και νευρικού συστήματος.

Η κατανάλωση αποκλειστικά φυτικών τροφών και θαλασσινών, εάν γίνεται με μέτρο και χωρίς υπερβολές, συνδέεται άμεσα με τα ευεργετικά οφέλη της μεσογειακής διατροφής. Τα όσπρια, τα δημητριακά, οι πατάτες, το ψωμί ολικής άλεσης, το σουσάμι, ο χαλβάς και το ταχίνι βοηθούν τον οργανισμό να εκλάβει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες και να μην χρειαστεί να τις «κλέψει» από τα δικά του αποθέματα Κατά την περίοδο της νηστείας καλές πηγές ασβεστίου και σιδήρου αποτελούν τα όσπρια, η σόγια, τα ξηρά φρούτα (ειδικά τα σύκα) και οι ξηροί καρποί, το μπρόκολο, τα πράσινα φυλλώδη λαχανι- κά, τα μύδια και τα στρείδια, έτσι ώστε να μην δημιουργηθούν ελλείψεις θρεπτικών ουσιών.

Ακραίες νηστείες που επιφέρουν ζαλάδες, αδυναμία, κόπωση, υπνηλία, ευαισθησία στο κρύο, αναιμία, που λόγο έλλειψης αμινοξέων, λιπαρών οξέων, γλυκόζης, βιταμινών κ.α. οδηγούν σε υπολειτουργία του εγκεφάλου, είναι επικίνδυνες για την υγεία και οδηγούν συνήθως στο αντίθετο τους, σε κραιπάλες με υπέρμετρη φαγοποσία, και αυξημένες τιμές χοληστερίνης. Χρειάζεται προσοχή και αίσθηση μέτρου ούτως ώστε από τα όσπρια, τα λαδερά και τις πατάτες να μην σοκάρει κανείς τον οργανισμό με υπερφαγία ζωικών λιπαρών (μαγειρίτσα, αρνί, κοκορέτσι, αυγά). Συνήθεις επιπλοκές του εορτασμού του Πάσχα αποτελούν επεισόδια οξείας μέθης, δυσπεψία, γαστρεντερικές διαταραχές, παγκρεατίτιδα, κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας και καρδιαγγειακές διαταραχές.

Στατιστικές του ΕΠΙΚ σε 28.500 άτομα στην Ελλάδα κατέδειξαν τις γυναίκες της τρίτης ηλικίας (65%) να υπερτερούν έναντι των ανδρών (50%) στις πρακτικές της νηστείας. Εξαετής έρευνα του Τομέα Κοινωνικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης με άτομα
που νηστεύουν, δεικνύει απώλεια βάρους, μειωμένη χοληστερίνη και οξειδωτικό στρες, άρα καλύτερη προστασία της καρδιάς και πρόληψη εκφυλιστικών παθήσεων, όπως καρκίνος, πάρκινσον, αλτσχάιμερ κ.α. Γνωρίζουμε από την θεραπευτική νηστικοθεραπεία, που μπορεί να κρατήσει 20-60 μέρες χωρίς καθόλου τροφή και με ελάχιστο νερό υπό αυστηρή ιατρική παρακολούθηση σε εξειδικευμένα κέντρα, ότι το σώμα επιδεικνύει αλάθητη σοφία, όταν αποδεσμεύεται από τις διατροφικές ατασθαλίες και την ενεργοβόρα πέψη και επιδίδεται σε γενική καθαριότητα, αφομοιώνοντας ότι τοξικό έχει συσσωρεύσει (λιπώματα, κύστεις, ινομυώματα, όγκους κ.α.) και θεραπεύοντας σοβαρές ασθένειες, όπως ρευματισμούς, αρθρίτιδα, άσθμα, ουραιμία, στομαχικές παθήσεις, λιθιάσεις, ηπατικές συμφορήσεις, εντερικές διαταραχές, κολίτιδες, καρδιακές παθήσεις, αλλεργίες, υπέρταση, αναιμία, ορμονικές διαταραχές, άγχος και κατάθλιψη.

Η νηστεία σε μια εποχή όπου κυριαρχεί το πνεύμα της άμεσης ικανοποίησης όλων των επιθυμιών μέσον ενός ψυχαναγκαστικού κοινωνικού μοντέλου, αποτελεί μια παλαιο- μοδίτικη, αλλά πάντα επίκαιρη πρόκληση σωματικής αυτάρκειας, κάθαρσης και ανανέω- σης, ψυχικού σθένους, ανάτασης, ηρεμίας και γαλήνης. Ας αντικαταστήσουμε μέσα μας την εικόνα του μαύρου κόρακα της βουλιμίας με το λευκό περιστέρι, που κρατώντας «στο ράμφος του κλάδο ελιάς … ευαγγελίζεται το αγαθό».

Η Τερέζα Βαλαβάνη
είναι Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια στο Ηράκλειο της Κρήτης.





Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *