Hot Νέα

Ο Aϊ Μηνάς εμήνυσε, Πούλια μη ξημερώσει… Λαϊκή λατρεία του αγίου Μηνά και μετεωρολογικές παρατηρήσεις

Λαϊκή λατρεία του αγίου Μηνά

Η λαϊκή λατρεία του αγίου Μηνά είναι και σήμερα ζωντανή σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Είναι ο προστάτης των γεωργών και των ποιμένων, αλλά και ο άγιος που βοηθεί στην ανεύρεση των απολεσθέντων, όπως ο άγιος Φανούριος. Οι ιδιότητες αυτές οφείλονται, κατά τους λαογράφους,σ το όνομά του, που στη λαϊκή παρετυμολογία συνδέεται με το ρήμα μηνώ (αναγγέλλω, φανερώνω). Πρέπει εντούτοις να παρατηρηθεί ότι και στις παλαιές αφηγήσεις των θαυμάτων του ο άγιος Μηνάς επιφαίνεται θαυματουργικώς και αποκαλύπτει τους ενόχους εγκλημάτων και παραβάσεων (φονείς, μοιχούς, κλέπτες κ.λπ), πολλές φορές μάλιστα με τρόπο “αστυνομικό”. Χωρίς αμφιβολία έχουμε επιβιώσεις και απηχήσεις από τα παλαιά θαύματα του αγίου Μηνά. Τα θύματα ήταν πάντοτε προσφιλές λαϊκό ανάγνωσμα. Η εξεικόνισή τους, εξάλλου, στην εκκλησιαστική ζωγραφική ήταν μια άμεση και εναργής διδασκαλία για τα λαϊκά στρώματα.
Στις ποιμενικές περιοχές ο άγιος τιμάται με καθολική αργία. Οι ποιμένες επικαλούνται τη χάρη του, για την απομάκρυνση των λύκων και των άλλων αρπακτικών ζώων, αλλά και για την ανεύρεση των χαμένων ζώων και την αποκάλυψη των κλεπτών. Και εδώ πρέπει να συνδεθούν τα σημερινά δρώμενα με την παράδοση των θαυμάτων του. Στηνα φήγηση λ.χ. του Εβραίου και του Χριστιανού (Θαύμα δ) βλέπουμε ότι ο όρκος στην εικόνα του αγίου Μηνά ήταν μια επβιεβαίωση της ενοχής ή της ανωότητας.
Στους γεωργικούς πληθυσμούς ο αγιος Μηνάς συνδέεται με μετεωρολογικές παρατηρήσεις, καθώς η εορτή του (11 Νοεμβρίου) είναι το χρονικό προμήνυμα του επερχόμενου χειμώνα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικές οι μετεωρολογικές παροιμίες του λαού μας:

– “Τ’ αϊ-Μηνός εμήνυσα και τ’ αϊ Φιλίππου αυτού ΄μαι”
– “Του αγιού Μηνά διαβαίνοντας
κι η Πούλια βασιλεύοντας”
– “Ο αϊ Μηνάς το μήνυσε, κι ο Φίλιππος το καρτερεί”.

Ανάλογο είναι και το δημώδες ασμάτιο:

Ο αϊ Μηνάς εμήνυσε,
Πούλια μη ξημερώσει.
Κι η Πούλια βασιλεύοντας
πάει και παραγγέλνει:
Μήτε καράβι στο καλό
μήτε τσοπάνης στο βουνό
μήτε πουλάκια στο δεντρί
μήτε ζευγάς στον κάμπο.

Στους μικρασιατικούς πληθυσμούς και μάλιστα στην Καππαδοκία ο άγιος Μηνάς ήταν ο προστάτης των ξενιτεμένων, ενώ στα χωρια του Βόλου (Μακρυνίτσα) θεωρείται ο άγιος προστάτης των ανύπαντρων γυναικών.
Στα νησιά του Αιγαίου η λατρεία του αγίου Μηνά συνδέεται με το άνοιγμα των βαρελιών με τα νέα κρασιά. Όπως σημειώνει ο Δ. Λουκάτος, “στην περίπτωση αυτή, κι από άλλες απόψεις, μπορούμε να συσχετίσουμε τον καβαλλάρη άγιο Μηνά του φθινοπώρου μας… με τον δημοφιλή επίσης Saint Martin των Καθολικών (που γιορτάζει την ίδια μέρα…
Ο ναός και ο τάφος του Saint Martin στην Tours της Γαλλίας συγκεντρώνει προσκυνητές στη γιορτή του, ενώ παράλληλα όλοι οι Γαάλλοι αγρότες πρωτοδοκιμάζουν τα κρασιά τους…”.
Περιέργως, στην Κρήτη η λαϊκή λατρεία του Αγίου Μηνά είναι περιορισμένη. Δεν αναφέρονται ιδιαίτερες πράξεις και συνήθεις σχετικές με τον άγιο (λαϊκά δρώμενα), πέρα από τα συνηθισμένα αφιερώματα άρτων και λαμπάδων κατά την ημέρα της εορτής του.

Πρέπει όμως να σημειωθεί η εντύπωση που προκαλούσε άλλοτε ο μέγας ναός του αγίου, εντύπωση που εκφράζεται σε ωραία δίστιχα (μαντινάδες)

Άγγελος είσαι στη θωριά, τ’ Αγιού Μηνά κολώνα,
όποιος σε πάρει δε γερνά ποτέ ντου στον αιώνα
Ώστε να στέκουν τα βουνά κι ο Αι Μηνάς στη Χώρα.
ως τοτεσάς θα σ’ αγαπώ κι ας μη σε πάρω κιόλα.





Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *