14-6-1947: Δολοφονείται ο πρόεδρος του ΕΚ Ηρακλείου Στρατής Περγιαλίδης

14/6/1947 Ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου και στέλεχος του ΚΚΕ Στρατής Περγαλίδης δολοφονείται έπειτα από φρικτά βασανιστήρια στo υπόγειο  της Ασφάλειας της πόλης.

O Στρατής Περγιαλίδης, γεννήθηκε το 1908 στον Προύσα το Μ. Ασίας. Ήλθε στον Ελλάδα με την Μικρασιατικά καταστροφή με την οικογένεια του.

Εφηβος ήδη είχε οργανωθεί στην ΟΚΝΕ. Στη Μεταξική δικτατορία διώκεται και αναγκάζεται να φύγει με την οικογένειά του στην Αθήνα.

Επιστρέφει στο Ηράκλειο και κυνηγημένος από τους Γερμανούς βρίσκεται στη Νεάπολη και στις γραμμές του ΕΑΜ. Το 1943 γίνεται μέλος του ΚΚΕ. Το 1945 εκλέγεται πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου. Στο 8ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ εκλέγεται μέλος της διοίκησης. Η δυναμική παρουσία του στην οργάνωση και η επιτυχία στην υπεράσπιση των αιτημάτων των εργατών, μεσούντος του εμφυλίου πολέμου ,προκαλούν την αντίδραση του παρακρατικού μηχανισμού που δρα και εντός κρατικών μηχανισμων. Συλλαμβάνεται και ουσιαστικά εκτελείται με βασανιστήρια.

 

Αξίζει όμως να δούμε το κλίμα των ημερών και την κατάσταση του Στρατή Περγαλίδη που πεταμένος σε μια γωνιά αφήνεται να πεθανει, όπως δίνεται από τον Παύλο Ζωγραφιστό στο βιβλίο του “Ιστορία μιας αδούλωτης Οικογένειας” Ηράκλειο 1989, 121 σελ., Κεφ.7ο, ¨Μεταπελευθερωτικά αίσχ用

“…περνώντας τυχαίως έξω από τα κρατητήρια στην πλατεία Δασκαλογιάννη ώρα 10-10.30 το βράδυ, άκουσα μέσα στα κρατητήρια μεγάλη φασαρία, ένδειξη ότι κακοποιούσαν ανθρώπους. Επήγα στην πόρτα και χτύπησα. Οι δεσμοφύλακες ήταν γνωστοί μου, μου άνοιξαν την πόρτα και μπήκα στο γραφείο τους. Εκεί με πληροφόρησαν ότι είχαν συλλάβει τρεις αρχικομμουνιστές το πρωί στα επεισόδια της Νομαρχίας και είχαν σκοτωθεί και 2-3 άνθρωποι. Αυτοί μου είπαν ότι είναι υπό αυστηράν απομόνωση και εγώ τους ρώτησα ποιοί είναι. Μου είπαν ότι είναι ο Περγαλίδης ο πρόεδρος του Κ.Κ., ο Καρόγλου ο Βασίλης και ο Βαλούρδος ο Γιώργης. Εγώ, ο οποίος είχα υπηρετήσει κληρωτός το 1930 με το Βασίλη που ήταν φίλος μου, έπρεπε να τους σώσω. Είπα στο δεσμοφύλακα ν’ ανοίξει την πόρτα και να βγάλει το Βασίλη έξω να τον δω. Αυτός στην αρχή φοβήθηκε αλλά κατόπιν έντονης παρατηρήσεώς μου συνεμορφώθη και άνοιξε την πόρτα του κρατητηρίου. Φώναζε να βγει ο Βασίλης αλλά αυτός φοβόταν και πήγα εγώ και έβγαλα και τους δυο έξω. Και είδα τον Περγαλίδη και ψυχοραγούσε σε μια γωνιά. Μετά είπα στον αστυνομικό και τους επήρα υπ’ ευθύνη μου και ότι είναι δικοί μου. Μόλις τους έβγαλα έξω τους είπα να φύγουν και να πάνε να κρυφτούν για να μην τους σκοτώσουν και να μην παρουσιαστούν αν δεν τους πω εγώ.

Το πρωί πήγα στη διοίκηση πριν πάει ο διοικητής της Χωροφυλακής που ήταν φίλος μου και όταν ήρθε του είπα τι είναι αυτά τα πράγματα…, ο δε Περγαλίδης ήταν νεκρός το πρωί.

Μετά λίγες μέρες περνώντας πάλι από το ίδιο σημείο άκουσα που κακοποιούσαν κάποιον. Τους ρώτησα ποιος είναι και μου είπαν πως είναι ένας δυνατός κομμουνιστής από την Ντάμπια. Τους είπα και τον έβγαλαν έξω και είδα ένα ωραίο παλικάρι με το ένα χέρι. Μόλις τον είδα αισθάνθηκα ντροπή που χτυπούσαν άνθρωπο με το ένα χέρι… Είπα και σ’ αυτόν να φύγεις και να πας εκεί που ήσουν. Ο άνθρωπος έφυγε και μετά 5-6 μέρες τον ξανάπιασαν. Τον απελευθέρωσα πάλι, γιατί με ειδοποίησε η γυναίκα του, πριν τον πειράξουν. Με βεβαίωσαν ότι δεν φταίνε αυτοί αλλά φταίνε οι Μπαντουβάδες και οι Μάηδες. Αυτός είναι ο Σεραφείμ Νίκος που κάθεται στην Ντάμπια…

Στο νεκροταφείο του Αγ. Κων/νου γύρω από το οποίο είχαν παραταχθεί ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις, οδήγησαν την ώρα της ταφής για τρία μόνο λεπτά τους γονείς του Σ.Π. (είπαν μόνο αυτόν), τη γυναίκα του (χήρα με τρία ορφανά, το μικρότερο 13 μηνών), την αδελφή της γυναίκας του και τον άνδρα της. Η μάνα ξεσκέπασε το σεντόνι. Το κορμί ήταν γυμνό, στα σπασμένα πόδια υπήρχαν παπούτσια. Ήταν όλος μια πληγή, το κεφάλι σε πολλά σημεία βαθουλωμένο και τα μάτια πεταγμένα έξω από τη μέγγενη. Τα υπόλοιπα από την αφήγηση της δεκάχρονης τότε κόρης του Εριέτας τα παραλείπομε.

Της Εριέτας που πήγε την Πέμπτη φαγητό στον πατέρα της στην Ασγάλεια κοντά στο σπίτι τους (οδός Αβέρωφ) και είδε στην αυλή φρουρούς ντυμένους με πολιτικά ρούχα. Αυτοί πήραν το φαγητό, το ανακάτεψαν με τα δάκτυλά τους και έβρισαν λέγοντας “σκατά…”.

Το Σάββατο στις 10 πήγε πάλι φαγητό. (Ο Περγαλίδης είχε πεθάνει από τα ξημερώματα). Της είπαν ειρωνικά οι φρουροί “Έλα μετά μια ώρα και φέρε του και ένα αρνί να το φάει…”. Το απόγευμα τους είπαν τι συνέβη. Ο Περγαλίδης, λέει η οικογένειά του, είχε προειδοποιηθεί για το τι τον περίμενε. Τον τελευταίο καιρό, μάλιστα, δεν κοιμόταν στο σπίτι του. Προσπάθησαν επίσης να τον εξαγοράσουν ή να τον πείσουν να φύγει στο εξωτερικό. Έχουν τα παιδιά του τα ονόματα όσων ενδιαφέρθηκαν και όλα τα στοιχεία. Πιστεύουν ακράδαντα ότι τον σκότωσαν παρακρατικοί. Όμως σε κείνη την περίοδο μπορούσε κανείς να ξεχωρίσει το κράτος από το παρακράτος;

Η Μαρία Πλουμίδου, πρώην δήμαρχος Αρχανών, δίνει μια συγκλονιστική μαρτυρία: Εκείνες τις άγριες ημέρες του Ιούνη του 1947 είχαν συλλάβει τον πατέρα της, τον αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης κομμουνιστή γιατρό Αντώνη Πλουμίδη και τον είχαν φυλακίσει στο Τμήμα Μεταγωγών. Η Μαρία, έφηβη τότε, ερχόταν από τις Αρχάνες και τον έβλεπε καθημερινά. Την επαύριο του θανάτου του Περγαλίδη μετέφεραν τον πατέρα της στην Ασφάλεια, ακριβώς στη θέση του μαρτυρίου του Σ.Π. Εκεί τον βασάνισαν και του έκαναν δυο φορές εικονική εκτέλεση. Στους τοίχους και το πάτωμα ήταν ακόμη ξερό το αίμα του. “Εδώ θα χυθεί και το δικό σου” του έλεγαν. Και ο γιατρός Αντώνης Πλουμίδης που πεθανε σε βαθύ γήρας, έλεγε συχνά: “Χάιδεψα το αίμα του Στρατή στον τοίχο με τα χέρια μου”.

Στο Ηράκλειο επικράτησε σύγχυση. Ο εισαγγελέας γράφει για θάνατο από αδέσποτη σφαίρα, ενώ το πιστοποιητικό θανάτου, ένα ντοκουμέντο που έχω στα χέρια μου, για ανακοπή. Οι αρμόδιοι δεσμεύτηκαν ότι θα τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι. Ο νομάρχης και ο διοικητής Ν. Δραμητινός ο οποίος ακριβώς εκείνες τις ώρες των βασανιστηρίων δήλωσε ότι έλειπε από την υπηρεσία του, εκφράζουν τη λύπη τους, ενώ ο υπουργός Δημ. Τάξης Ναπ. Ζέρβας δηλώνει ότι ο διοικητής της Χωροφυλακής προσπαθεί να δικαιολογήσει τους δυο συλληφθέντες κατηγορούμενους. Σε λίγες ημέρες ο διοικητής Ν. Δραμητινός υποχρέωσε, απειλώντας το δικηγόρο Στ. Μαυράκη, να δώσει στην οικογένεια του Σ.Π. κάποια μικροαντικείμενα. Η οικογένεια του Περγαλίδη δηλώνει ότι το χρυσό του δακτυλίδι, το ρολόι του και 300 δρχ. που είχε μαζί του τα άρπαξαν στην Ασφάλεια.

Το συνδικαλιστικό κίνημα στο Ηράκλειο είχε σβήσει τότε με τη δολοφονία του Στρατή Περγαλίδη, καθώς και τα υπόλοιπα στελέχη του φυλακιστηκαν και εξορίστηκαν. Ο Ανδρέας Σταυρουλάκης επέζησε, συνεργάστηκε με το κράτος και επί 28 χρόνια ήταν πρόεδρος του ΕΚΗ. Κατέλαβε και άλλες σπουδαίες θέσεις, πολέμησε τις αριστερές ιδέες και τον χαρακτήριζε φοβερός αντικομμουνισμός, όπως βλέπομε στην εφημερίδα του ΕΚΗ “Εργάτης” και στα πρακτικά κάποιων σωματείων που σώζονται (Τα αρχεία του 1946, 1947 και 1948 δεν υπάρχουν. Χάθηκαν). Έτσι βλέπομε ότι στις 31-1-1948, επτά μήνες μετά τα βασανιστήριά του στην Ασφάλεια ο Ανδρέας Σταυρουλάκης, ως πρόεδρος του ΕΚΗ στη γενική συνέλευση των Λιμενεργατών – Φορτοεκφορτωτών καλεί τους εργάτες να πάρουν θέση κατά των συμμοριτών που θέλουν μαζί με τους Σλαύους να υποδουλώσουν το Έθνος. Στις 14-8-1948, σε άρθρο του στην εφημ. “Εργάτης” με τίτλο “Η Ελλάς αναπνέει” γράφει: “Τέλος οι Εαμοβούλγαροι…”, και αλλού: “Η εργατική τάξη επαινεί το Διοικητή Ασφαλείας Ν. Δραμητινό και θα βοηθήσει στην ανοικοδόμηση των αστυνομικών τμημάτων του Συντριβανιού…”.

 

πληροφορίες:patris.gr





Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *