Αποκρές στη Βιάννο δεκαετία του ‘50

Γράφει η Ζωή Παπαδάκη

Στην όμορφη Βιάννο πάντα τις Αποκρές οι άνθρωποι γλεντούσαν και μασκαρεύονταν αφήνοντας τις έννοιες και τα προβλήματα της βιοτικής μέριμνας. Σ΄ ένα χωριό αρκετά αποκομμένο από το αστικό περιβάλλον, φυσικό είναι οι άνθρωποι να εφευρίσκουν τρόπους να διασκεδάζουν και να ομορφαίνουν τη ζωή τους, μα και να ζουν αρμονικά με τους γύρω τους. Στην Βιάννο λοιπόν άνθισε η καντάδα ως τρόπος διασκέδασης και σε κάθε ευκαιρία οι κανταδόροι οργάνωναν παρέες και έστηναν γλέντια που κρατούσαν ώρες μέχρι που ξημέρωνε.

Πολύ γνωστή είναι η παρακάτω μαντινάδα του αγαπητού φίλου και εξαίρετου μαντιναδολόγου Γιάννη Γεωργίου Παπαματθαιάκη

Άντε ν΄αλλάξεις πέρασμα φεγγάρι μου απ΄ τη Βιάννο

και δεν μπορώ τσ΄αργατινές τον ύπνο μου να χάνω.

Την περίοδο των Απόκρεων ήταν συνηθισμένο να μασκαρεύονται και να γυρνούν από σπίτι σε σπίτι οι παρέες, όπου τους υποδέχονταν οι σπιτονοικοκύρηδες με μεγάλο ενθουσιασμό και θέρμη. Από νωρίς οι γυναίκες ετοίμαζαν διάφορα καλούδια, όπως ήταν οι περιβόητες σαρικόπιτες και οι ανεβατοί λουκουμάδες ή τσουδερά ή, όπως είναι γνωστοί στην Βιάννο, σεβεντούκοι, γλυκίσματα που παντρεύονται ιδανικά με τη ρακή και δίνουν ενέργεια για τη συνέχιση του γλεντιού.

Σπουδαίοι οργανοπαίκτες, κυρίως βιολάτορες και μαντολινάδες, αφού η επίδραση από την ανατολική μουσική παράδοση ήταν εμφανής, ήταν περιζήτητοι στα γλέντια και τις καντάδες και έχουν μείνει γνωστές οι μαντινάδες τους ακόμα και σήμερα.

Οι πιο παλιοί μάλιστα θυμούνται μαντινάδες που ο ίδιος ο Ιωάννης Κονδυλάκης είχε συνθέσει και τις τραγουδούσαν συχνά οι ερωτευμένοι νεαροί στις αγαπημένες τους.

Μικρό μου την αγάπη σου είντα θα τηνε κάνω,

να τη βαστώ δε νταγιαντώ, να τηνε ρίξω χάνω.

Κι αν τηνε ρίξω στο βουνό τ΄αηδόνια θα τη βρούνε

Και θα την κάμουνε σκοπό να τηνε κελαϊδούνε

Κι ανέν τη ρίξω στο γιαλό τα ψάρια θα τη βρούνε

και θα τα πιάσει ο ψαράς και θα μας μαρτυρούνε.

Κι ανέν τη ρίξω στσ΄ουρανούς, φοβούμαι μη βροντήξει

και να μην κάμει αστραπές τον κόσμο να κεντήσει.

Κι αν τηνε χώσω αγάπη μου στη γλώσσα μου από κάτω

Η άχνα του στομάτου μου βγαίνει και μολογά το.

Άχι και γιάντα είσ΄ετσά κι έχεις καρδιά σιντέρου

Και δεν μπορούν τα λόγια μου κοντά μου να σε φέρου…

Πάρα πολλές βέβαια και ευφάνταστες είναι οι βιαννίτικες μαντινάδες για κάθε περίσταση της ζωής και αποτελούν ξεχωριστή περίπτωση στην ιστορία της κρητικής παράδοσης για το λυρισμό τους και τον πλούτο τους σε θεματική και ιδέες.

Σχετικά τώρα με τα ρούχα , με τα οποία μασκαρεύονταν, από προσωπικές φωτογραφίες αρκετών ανθρώπων που έζησαν τα γλέντια στη Βιάννο και από αφηγήσεις τους σε νεότερους, αποκαλύπτεται ότι υπήρχε ένας ευφάνταστος πλούτος από αστικό ρουχισμό και αρκετά προσεγμένο, τόσο στα υλικά με τα οποία ήταν φτιαγμένα τα ρούχα όσο και στην ποιότητα της κατασκευής τους.

φωτογραφίες: οικογενειακό αρχείο Βικ. Λουλάκη

 

Πρόσφατα σε έκθεση παλιάς ενδυμασίας που παρουσιάστηκε στο Πνευματικό Κέντρο Άνω Βιάννου «Περικλής Βλαχάκης» συγκεντρώθηκαν πολλοί ανεκτίμητης αξίας θησαυροί, δείκτες αδιάψευστοι μιας κοινωνίας πολιτισμένης και αισθητικά καλλιεργημένης. Έγινε μάλιστα φωτογράφιση νέων της Βιάννου στα σοκάκια και σε ιστορικά σημεία του χωριού, όπως στον πλάτανο της κεντρικής πλατείας και την ιστορική εκκλησία της Αγίας Πελαγίας.

Η φωτογράφιση έγινε από τον Νίκο Κικάκη για το πνευματικό κέντρο «Περικλής Βλαχάκης» με ρούχα που ανήκουν στη συλλογή του κέντρου.

Οι παρακάτω μαντινάδες απηχούν το πνεύμα της εποχής, στην οποία αναφέρεται το άρθρο και γράφτηκαν στο πλαίσιο της προσπάθειας που διενεργεί το πνευματικό κέντρο για τη διάσωση στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού της περιοχής.

 

Ντύσου, μικρή μου, μασκαράς, πρόβαλε σαν παγώνα,

να σε ξανοίγω να μεθώ, δίχως να πιω σταγόνα.

Κι έβγα στ’ ανάδιο να σε δω, άσπρη μου περιστέρα,

κάτω απ’ τσι μάσκες του γλεντιού να πιάσομε τη χέρα.

Μέσα στην τρέλα του κεφιού τυχαία να σ’ αγγίξω

και να σου πω ψιθυριστά πως θε να σε ζητήξω.

Κι ανέ με θες να μην το πεις, άφησ’ μου ένα σημάδι,

λευκό φτερό τσ’ αγάπης σου πως θα μαστεν ομάδι.

 





Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *